Gmach Biura Budowy Portu, Gdynia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Gmach prezentuje zmodernizowane formy historyzmu, charakterystyczne dla końca lat 20. XX w. w Gdyni, Widoczne wyraźne nawiązania do Art. Deco (detal i wystrój wnętrza). Wyjątkowy jest nietypowy dla modernizmu gdyńskiego układ przestrzenny całości podkreślający reprezentacyjny charakter budynku w typie rezydencji z alkierzowymi skrzydłami bocznymi i reprezentacyjnym dziedzińcem.

Historia

Biurowiec został zbudowany w 1928 r. Mieściły się w nim biura wydziału Techniczno-Budowlanego Urzędu Morskiego oraz dwa mieszkania. Był miejscem pracy i mieszkaniem Tadeusza Wendy, budowniczego gdyńskiego portu. Z biurowcem związany jest drewniany Krzyż Rybacki, postawiony vis a vis elewacji frontowej budynku, obecnie na terenie parkingu po drugiej stronie ul. Waszyngtona.

Opis

Obiekt usytuowany jest we wschodniej części śródmieścia Gdyni i w momencie swojego powstania był zlokalizowany na uboczu głównych traktów komunikacyjnych Gdyni, ale niedaleko do Skweru Kościuszki. Ulica Waszyngtona - w momencie powstania nosiła nazwę Nadbrzeżna i została wytyczona wzdłuż nowozakładanych basenów portowych. Budynek biurowy powstał w ciągu realizacji nowoczesnych zabudowań nowoczesnych gmachów rządowych. Centrum nowego miasta rozrastało się tak szybko, że w przeciągu paru lat, przypuszczalnie już około 1936 r. obiekt został włączony w granice reprezentacyjnej części miasta. Obecnie znajduje się w ciągu zespołu reprezentacyjnych budynków stanowiących zachodnią pierzeję jednego z najpopularniejszych ciągów spacerowych w Gdyni. Gmach Budowy Portu to obiekt wolnostojący, założenie osiowe, symetryczne. Bryła trójczłonowa: korpus i dwa alkierzowe skrzydła. Każdy człon kryty osobnym, wysokim, czterospadowym dachem krytym dachówką. Rzut na planie litery U, otwarty w stronę basenów portowych. Korpus trzykondygnacyjny, trzytraktowy, z osiową sienią na przestrzał, po bokach układ pomieszczeń symetryczny. Prostokątne skrzydła są dwukondygnacyjne i dwutraktowe z osobnymi wejściami od dziedzińca frontowego. Harmonijnie zrównoważony wystrój elewacji oraz oszczędne zastosowanie detalu. Zwraca uwagę bardzo staranny oryginalny detal szczególnie portali. Elewacja frontowa pięcioosiowa, a na osi umieszczono wystawkę. Skrzydła boczne - jednoosiowe z loggią na parterze. Podziały fasady tworzone są przez pionowy układ szerokich lizen narożnych, pasów międzyokiennych i dużych otworów okiennych - podział ten podkreślony jest uskokami i barwną oprawą. Głównym elementem fasady jest jednak umieszczony centralnie kamienny portal. Zastosowano tu klasyczną formę boniowanej arkady jednakże jest flankowana rautowymi lizenami. podobnie jak i prostokątną nadstawką nad linią gzymsu. Widok na port (dawniej, bo obecnie widok jest zasłonięty nowymi budynkami na nabrzeżu) otwiera starannie opracowana brama wejściowa osadzona w ceglanym pełnym murze flankowanym dwoma czterościennymi słupkami, z których każdy zwieńczony jest metalową latarnią. Pierwotnie takie latarnie znajdowały się także na słupkach przy wejściach bocznych. Brama i furtki zwieńczone trójzębem - symbolem neptuna, mitycznego władcy morza. W sieni - zachowana artykulacja oraz wystrój wnętrza.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz

Oprac. Dorota Hryszkiewicz-Kahlau, OT NID w Gdańsku, 20-10-2015 r.

Bibliografia

  • Sołtysik M., Analiza historyczno-architektoniczna wybranych obiektów Śródmieścia Gdyni pod kątem wpisu do rejestru zabytków, 1994, zbiory WUOZ w Gdańsku.
  • Sołtysik M.J., Gdynia miasto dwudziestolecia międzywojennego, urbanistyka i architektura, Warszawa 1993.
  • Karta ewidencyjna zabytków, Budynek mieszkalny, Gdynia, ul. Waszyngtona 38, J. Lewiński, 1983.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 1928 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Waszyngtona 38, Gdynia
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdynia, gmina Gdynia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy