Historia

Pałacyk powstał na miejscu dawnego domu kanonika, na wywłaszczonym gruncie kanonii Głęboczka. Kanonie takie powstały w ramach organizacji kapituły kolegiackiej w Kielcach, w obrębie dzisiejszego Wzgórza Zamkowego. Nowy obiekt przekazano inspitektorowi Gimnazjum Rządowego. Budowa trwała od 1869 do 1886 roku. Stylistyka i archiwalia wskazują, że projektantem mógł być Franciszek Ksawery Kowalski - ówczesny kielecki budowniczy gubernialny. Na początku XX wieku, prawdopodobnie, wprodzwadzono w budunku korekty budowlane. Sąsiadująca od południa z pałacykiem oficyna mogła być (sądząc z jej stylistyki) wzniesiona równocześnie z budynkiem głównym.

Jednym z dyrektorów gimnazjum był wspomniany przez Żeromskiego we wspomnieniach „Wybieg instynktu” - Woronkow. W latach I wojny światowej budynek był przez pewien czas przeznaczony na schronisko dla legionistów, a w okresie międzywojennym użytkowany był przez prokuraturę. W 1952 roku budynek zajęło Polskie Radio. Początkowo był ekspozyturą, przekształconą pod koniec lat 50-tych w rozgłośnię regionalną. W 1975 roku obiekt znalazł się w użytkowaniu firmy WIFON, a w 1997 roku został przejęty wraz z całym majątkiem firmy przez T.U.i R. „WARTA” SA - i w tym użytkowaniu znajduje się do dziś. W międzyczasie prowadzone były konserwacje i remonty, m.in. po II wojnie światowej i w latach 1998-2000 - remont kapitalny połączony z adaptacją i częściową przebudową wnętrza (według projektu architekta Włodzimierza Pedrycza), związaną z potrzebami nowego właściciela.

Opis

Obiekt usytuowany jest na południowym stoku Wzgórza Zamkowego - obecnie centrum Kielc. Położony jest na ogrodzonym terenie, sąsiadującym z parkiem miejskim. Znajdują tu się trzy budynki: dwa o historycznym charakterze - przedmiotowy. Lekko cofnięty pałacyk (willa dyrektora gimnazjum) i przyuliczna oficyna oraz współczesny, niski budynek pomocniczy w głębi działki. Pałacyk jest parterowy, częściowo podpiwniczony (w formie sutereny), z poddaszem nieużytkowym; stanowi zwartą bryłę na planie zbliżonym do kwadratu, rozczłonkowaną ryzalitami, przybudówkami i tarasami. Układ wewnętrzny klarowny i prosty, oparty na trzech traktach - czytelny do dziś mimo kolejnych przebudów; nie zachowały się jednakże historyczne elementy wystroju. Elewacje ukształtowane są w duchu historyzmu z przełomu wieków - klasycystyczne w formie pilastry z kapitelami, gzymsowanie, opaski otworów; na tarasach występuje ozdobna balustrada żeliwna miejscowej produkcji i charakterystyczna dla lokalnej zabudowy z tego okresu. Całość jest starannie zakomponowana i atrakcyjna widokowo. Substancja budynku to: ściany murowane przeważnie kamienne, sklepienia łukowe ceglane i stropy typu Kleina, więźba drewniana. Ściany są w całości tynkowane i malowane, a dach pokryty jest blachą płaską ocynkowaną. W czasie ostatniego gruntownego remontu i adaptacji wymieniono tynki, wprowadzone nowe izolacje przeciwwilgociowe, wymieniono stolarkę oraz całkowicie zmodernizowano wnętrze.

Zabytek dobrze widoczny z zewnątrz. Podwórze i pałacyk ogólnodostępne w godzinach pracy firmy ubezpieczeniowej.

Oprac. Włodzimierz Pedrycz, OT NID w Kielcach, 27.10.2014 r.