Historia

W połowie XIX stulecia miejscowy majątek ziemski  położony na terenie niwy zwanej Ogrody należał do Emiliana Rylskiego, który zamieszkiwał w drewnianym jeszcze dworze. Założenie parkowe obejmowało wówczas teren zbliżony do prostokąta. W części południowej założenie obejmowało teren ciągnący się równolegle do drogi publicznej z drzewami niewiadomego gatunku, a w północnej jego części usytuowane były kwatery ogrodu użytkowego. Granicę południową kompleksu parkowego wyznaczał potok Dziurdziówka. W ostatniej ćwierci XIX stulecia miejscowy majątek ziemski stanowił własność rodziny Gostwickich, którego częścią było założenie ogrodowe na rzucie czworoboku. W latach 30. XX wieku majątek ziemski został sprzedany przez zadłużonego Franciszka Gostwickiego nowemu właścicielowi pochodzenia żydowskiego. Po przejściu frontu i wejściu do wsi oddziałów Armii Czerwonej we wrześniu 1944 roku, miejscowy majątek ziemski na mocy reformy rolnej został rozparcelowany. Początkowo w latach 1952-1974 teren parku był administrowany przez władze szkoły podstawowej, której siedziba znajdowała się w budynku dworu. Od połowy lat 70. do końca lat 80. XX wieku, kiedy dwór wykorzystywano do celów mieszkalnych, park pozostawał bez stałej opieki, popadając stopniowo w zaniedbanie. W świetle zachowanych historycznych materiałów kartograficznych park w Dziurdziowie nie przybrał jednak nigdy formy bardziej reprezentacyjnego i celowo rozplanowanego założenia parkowo-krajobrazowego.

W 1990 roku dawne siedlisko dworsko-parkowe zostało podzielone na kilka mniejszych działek, z których działka o numerze 64/4 objęła teren z budynkiem dawnego dworu, a w części zachodniej działki nr 64/6 pozostałości dawnego ogrodu użytkowego. Teren położony w pd. dolnej części dawnego założenia dworsko-parkowego stanowiący w przeszłości podjazd do siedziby dworskiej i obejmujący nowo rozgraniczoną działkę nr 64/7 został w latach 90. XX wieku silnie zdegradowany. Nastąpiło to po jego separacji przestrzennej od pozostałej części parku, wygrodzeniu od reszty jego obszaru i po splantowaniu terenu w celu urządzenia boiska piłkarskiego z naturalną nawierzchnią trawiastą. W 2001 roku dwór z częścią dawnego parku dworskiego zakupił właściciel prywatny. 

Opis    

Dawny park dworski położony jest w centralnej części wsi na lewym brzegu potoku Dziurdziówka na lekko opadającym w kierunku południowo wschodnim stoku wzgórza. Obecnie relikty dawnego parku dworskiego stanowią otulinę budynku dawnego dworu i obejmują tylko część pierwotnego terenu założenia, które po II wojnie światowej zostało ograniczone przestrzennie przez zabudowę zagrodową od strony północnej i częściowo od strony wschodniej, a w latach 90. XX wieku odcięto od niego południową część. Okres PRL, gdy o park dworski nie dbano w wystarczający sposób przetrwała najlepiej zwarta grupa zieleni w pasie o szerokości około 50 metrów przy zachodniej granicy założenia. W składzie florystycznym przeważają obecnie lipa szerokolistna, dąb szypułkowy, klon i jawor. W północnej części założenia przetrwały kwatery drzew owocowych z okazami grusz pospolitych. Przed frontem dawnego budynku dworu wytyczono niewielki ozdobny gazon w kształcie koła, który nawiązywać ma do historycznego gazonu istniejącego w tym miejscu w XIX stuleciu. Około 30 metrów na południe od budynku dworu w obrębie działki nr 64/7 funkcjonuje obecnie trawiaste boisko piłkarskie. Teren ten wchodził pierwotnie w skład założenia parkowego, a jego granicę południową wyznaczało koryto potoku Dziurdziówka.

Na zachód od boiska piłkarskiego położone są resztki stawu dworskiego, który jest obecnie zarośnięty. Wokół stawu o obrysie zbliżonym do prostokąta rośnie kilka pomnikowych okazów drzew, w tym lipa drobnolistna i dąb szypułkowy, których wiek szacować można na około 150-200 lat. Obecnie teren parku porastają również drzewa iglaste i samosiewy drzew i krzewów pochodzących już z okresu ostatniej ćwierci XX stulecia, kiedy dawne założenie parkowo-ogrodowe popadało w stan zaniedbania. Na wschód od budynku dworu stworzono w ostatnich latach dość gęste kurtyny zieleni złożone z drzew iglastych (świerk pospolity, sosna zwyczajna) i liściastych (brzoza, wierzba biała, lipa drobnolistna, berberys pospolity, berberys pospolity i kasztanowiec pospolity). 

Zabytek niedostępny. Teren stanowi obecnie własność prywatną.

Oprac. Andrzej Gliwa, OT NID w Rzeszowie, 05.02.2026 r.

Bibliografia    

• Archiwum Państwowe w Przemyślu, Archiwum Geodezyjne, Dorf Dziurdziów in Galizien Sanoker Kreis, 1852, sygn. 409 M, sekcja nr IV. 
• Libicki P., Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu, Poznań 2012, s. 80-91. 
• Opinia NID OT w Rzeszowie dotycząca zasadności objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków parku dworskiego w Dziurdziowie, oprac. B. Potera i J. Stęchły, 2017 (Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Oddział Terenowy w Rzeszowie). 
• Piórecki J., Ogrody i parki województwa krośnieńskiego, Bolestraszyce 1998, s. 72.