Historia obiektu

Według Krzysztofa Czapli gród lub osadę otwartą w Grodźcu Małym, dawniej st. 1 w Głogowie, wznieśli Dziadoszanie w IX wieku. Założenie mogło funkcjonować do końca X wieku.

Nie można wykluczyć, że teren ten wykorzystywano również później. Istniała tam wieś Klein Gräditz widoczna na mapie z 1736 r. autorstwa Johanna W. Wielanda (https://mapy.mzk.cz/mzk03/001/028/128/2619322312/ dostęp 03.06.2024). O późniejszej funkcji może również świadczyć dawne nazewnictwo starorzecza - Schloss See.

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1302 r. – Grotiscz i 1318 r. - Grodis. W 1341 r. jako właściciel był wzmiankowany Fryczko z Groźca, w 1391 r. Marcin z Grodźca – ławnik sądu dworskiego w Głogowie, w 1475 r. – Konrad Kottwitz – dziedziczny pan wsi, w latach 1499-1500 – Mikołaj Kottwitz, w 1557 r. Jan Braun. W 1687 r. wieś kupił Zarząd Miejski Głogowa. W czasie obrony miasta w 1813 r. Francuzi całkowicie zniszczyli zabudowania. W 1815 r. zarząd miejski zdecydował się na odbudowę kilku wsi, w tym Grodźca Małego. Jednak ze względów strategicznych nowa wieś powstała około 1,5 km na północny zachód od poprzedniej lokalizacji.  

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Pradoliny Głogowskiej, ok. 900 m na północny zachód od kolegiaty głogowskiej, około 250 m na południowy zachód od fortu Luneta przy Jeziorze Zamkowym lub Luneta Odrzycka (Lünette am Schloss See), wśród odrzańskich starorzeczy – tzw. Pawie Oczka, dawniej Schloss See. Teren - łąka, uprawy rolne, krzaki i drzewa.

Opis stanowiska

Początkowo archeolodzy uważali, że obiekt o charakterze obronnym wzniesiono na planie koła o średnicy około 200 m. Majdan był otoczony wałami i fosą z wykorzystaniem starorzeczy odrzańskich. Obecnie na zdjęciach lidarowych umocnienia nie są widoczne. Badania sondażowe również nie przyniosły dowodów na istnienie fortyfikacji. Można zatem domniemywać, że grodzisko, o ile istniało, zostało rozmyte i rozorane oraz przecięte w części północnej wałem przeciwpowodziowym. Według innych przypuszczeń w miejscu tym funkcjonowała osada otwarta, a nie założenie obronne.

Stan i wyniki badań archeologicznych

Stanowisko archeologiczne było badane sondażowo w 1968r. przez Mieczysława Kaczkowskiego i w 1984 r. przez Zenona Hendla. Odkryto ułamki ceramiki, przedmioty metalowe i kamienne. Brak informacji o umocnieniach.

W 1985 r. w czasie realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski Cezary Buśko opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego.

Zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 09-02-2021 r.