Historia obiektu

Na podstawie analizy ceramiki pozyskanej w czasie różnych badań wstępnie określono czas funkcjonowania założenia obronnego na IX-X w. lub IX-XI w. albo VIII-X wiek. Gród wzniesiony przez Ślężan został prawdopodobnie spalony, o czym świadczą warstwy spalenizny, przepalone belki konstrukcyjne i polepa odkryte w czasie badań. Nie wiadomo czy mieszkańcy opuścili gród dobrowolnie, przedtem spaliwszy go czy uległ pożarowi w trakcie zbrojnego najazdu. Brak informacji o znaleziskach militariów może przemawiać za pierwszą hipotezą.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Równiny Wrocławskiej, około 2 km na południowy zachód od centrum Niemila, około 1 km na południowy wschód od osady Kurowskie Chałupy (gm. Wiązów, pow. Strzeliński), około 550 m na północny zachód od MOP Oleśnica Mała przy autostradzie A4, na terenie zalesionym, na skraju terasy nad rzeką Oławą.

Opis stanowiska:

Grodzisko zostało założone na planie półkola o wymiarach 120 m (oś północ-południe) i 80 m (oś wschód zachód). Końce podkowiastego wału dochodzą do stromego zbocza wysokości 9 m. Szerokość rozsypiska wału u podstawy wynosi 5-8 m, wysokość od strony wewnętrznej 1,5-2 m, od strony zewnętrznej ok. 4-5 m. Za wałem znajduje się fosa szerokości 3-4 m.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Pierwsze wzmianki o grodzisku w Niemilu pochodzą z 2 połowy XIX wieku. Oscar Schuster wymienia je w latach 60. XIX w. jako Ringwall bei Klein Öls (Oleśnica Mała). Pod koniec XIX wieku dyrektor gimnazjum w Strzelinie Petersdorff wraz z 20 uczniami badał grodzisko wykopaliskowo. Oprócz ułamków ceramiki „badacze” znaleźli węgle drzewne, przepaloną glinę i warstwę popiołów.

Przed 1930 r. Max Hellmich przeprowadził oględziny grodziska. Określił je jako wczesnohistoryczne.

Kilkadziesiąt ułamków ceramiki znalezionych przed 1945 r. zachowało się w zbiorach Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu.

W 1963 r. Jerzy Lodowski podjął weryfikacyjne badania sondażowe. Założono dwa wykopy badawcze. W jednym z nich, zlokalizowanym blisko centrum majdanu, oprócz warstwy kulturowej miąższości 0,4 m, odkryto narożnik budynku w postaci trzech spalonych belek. Według Jerzego Lodowskiego była to budowla na planie prostokąta wzniesiona w konstrukcji zrębowej. W przekopie przez wał grodziska odnaleziono fragmenty spalonych belek. Według badacza był to wał drewniano-ziemny.

Około 340 m na południowy wschód od grodziska odkryto pozostałości wczesnośredniowiecznej osady przygrodowej datowanej na IX-XI wiek. Stanowisko 3/8/85-30 zostało wpisane do rejestru zabytków jako Oleśnica Mała. Badania powierzchniowe AZP oprócz potwierdzenia istnienia w tym miejscu wczesnośredniowiecznych śladów osadnictwa przyniosły odkrycia w postaci ceramiki i artefaktów krzemiennych neolitycznej kultury pucharów lejkowatych i ceramiki kultury łużyckiej z epoki brązu.

W 1987 r. w czasie realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski Stanisław Pazda i Włodzimierz Wojciechowski opracowali kartę ewidencyjną grodziska w Niemilu.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 16-03-2021 r.