Najstarsze pochówki tego zespołu sepulkralnego są datowane na 3530-3360 lat p.n.e. (neolityczna kultura pucharów lejkowatych, faza wiórecka) a najmłodsze, do tej pory rozpoznane, na VII/VIII-IX wiek n.e.

Historia obiektu

Cmentarzysko kurhanowe było datowane wstępnie na wczesne średniowiecze, IX-XI wiek. Chronologia budziła jednak wątpliwości, które nigdy nie zostały wyjaśnione przez weryfikację wykopaliskową. Lotniczy skan laserowy z 2012 r. nie wykazał istnienia w tym miejscu kopców kurhanowych, podobnie jak weryfikacja terenowa zrealizowana na zlecenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa w 2016 roku. Ponowna weryfikacja w 2021 r. potwierdziła istnienie kopców.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich, około 1,9 hm na północny zachód od centrum wsi Czerńczyce, ok. 960 m na północny zachód od Gajówki Czerńczyce, na terenie zwartego kompleksu leśnego między Muszkowicami na wschodzie, Czerńczycami na południu, Piotrowicami Polskimi na zachodzie i Cienkowicami na północy zwanego Lasem Muszkowickim lub Lasem Bukowym (Buch Wald).

Opis stanowiska:

Cmentarzysko kurhanowe opisywano jako składające się z 7 mogił wzniesionych na planie koła. Dwa grobowce (nr 1 i 2) były zdecydowanie większe od pozostałych. Mniejsze mogiły otaczały grobowiec nr 1. Średnice kurhanów u podstawy wynosiły od 3 do 13 m, zachowana wysokość od 0,80 do 1,80 m.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Kurhany w Lesie Muszkowickim były znane miłośnikom starożytności i archeologom już w XIX wieku. Artykuł na temat tych obiektów pt.: Wald bei Heinrichau (autor nieznany) został opublikowany w 1820 r. Nadleśniczy Hasenbach i proboszcz Gottwald prowadzili amatorskie badania wykopaliskowe, rozkopując wiele kurhanów, w których znajdowali pochówki ciałopalne. Kurhany wiązali z Tatarami, którzy mieli tędy wracać po bitwie pod Legnicą w 1241 r. Lothar F. Zotz wymienia kurhany muszkowickie w 1930 r., zaznaczając, że ich chronologia nie została jeszcze ustalona.

W 1967 r. Andrzej Kudła zinwentaryzował 7 kurhanów, które datował z pewnym zastrzeżeniem na wczesne średniowiecze, IX-XI wiek.

W 1990 r. w trakcie badań powierzchniowych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski zrealizowanych przez Ludwika Andrzeja Kamińskiego i Andrzeja Kosickiego cmentarzysko kurhanowe w Czerńczycach pominięto.

W 2012 r. przeprowadzono lotniczy skaning laserowy Lasu Muszkowickiego. Po opracowaniu jego wyników okazało się, że oprócz obiektów już zinwentaryzowanych i/lub badanych wykopaliskowo, istnieje kilkadziesiąt, nieznanych dotąd archeologom, stanowisk kurhanowych. Są to obiekty wzniesione na planie koła i trapezoidalne. Większość stanowisk znajduje się na północ od drogi łączącej Muszkowice i Piotrowice Polskie. Na południe od drogi znaleziono tylko 2 nowe stanowiska z kuhanami kolistymi i jedno z nasypem trapezoidalnym. Kierownikiem projektu badawczego, przewidującego takze weryfikację wykopaliskową, jest Agnieszka Przybył.

W trakcie lotniczego skaningu nie potwierdzono istnienia kurhanów w miejscu, które wskazuje decyzja o wpisie do rejestru. Około 160 m na południowy wschód od tego miejsca wykazano cmentarzysko z grobami typu kujawskiego.

Weryfikacja wpisów do rejestru zabytków przeprowadzona w 2016 r. na zlecenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa przez Dariusza Bobaka nie potwierdziła istnienia nasypów w miejscu oznaczonym w decyzji. Weryfikacja przeprowadzona w 2021 r. przez pracowników Oddziału Terenowego NID we Wrocławiu potwierdziła istnienie kopców.

Dostepność obiektu dla zwiedzających: Zabytek jest dostępny(?).

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 14-05-2020