Historia obiektu

Istnieją różne koncepcje dotyczące datowania założenia obronnego w Żmigródku. Według decyzji o wpisie do rejestru funkcjonowało ono w XI-XII w., według badaczy z lat 60. XX wieku od X do XIII wieku. W artykule z 2018 r. Krystian Chrzan zasugerował, że gród istniał od połowy X do 2 ćwierci XI wieku. W każdym z tych przypadków jest to okres związany z państwem wczesnopiastowskim. Z kolei przedwojenni badacze niemieccy określają znaleziska jako słowiańskie i średniowieczne, co oznaczałoby dwie fazy użytkowe założenia obronnego: plemienną i wczesnopiastowską. Badania wykopaliskowe pozwoliłyby na uporządkowanie tej wiedzy.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Kotliny Żmigrodzkiej, ok. 2,29 km na północny wschód od Żmigrodu-Wodociągów, ok. 1,79 km na południowy zachód od centrum Radziądza, ok. 1,91 km na zachód od Szarzyny – przysiółka Radziądza, w lesie między Kanałem Kokot a Baryczą.

Opis stanowiska:

Według opisu z lat 60. XX w. „poważnie zniszczone grodzisko założone zostało na planie zbliżonym do koła o średnicy maksymalnej (łącznie z rozsypiskiem wału) ok. 50 m. Zachował się odcinek wału o długości 70 m. W części północnej widoczne są ślady fosy. Na majdanie zalega warstwa kulturowa o grubości 0,3 m.” Według sprawozdania z weryfikacji obiektu z 2016 r. zachował się północny wał grodziska, jednak ulega on sukcesywnemu niszczeniu, w związku z rozrastaniem się systemów korzeniowych drzew porastających wał oraz działalnością zwierząt, które kopią w nim jamy o średnicy 50-70 cm.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko archeologiczne było znane przed 1945 r. Około 1930 r. oględziny grodziska przeprowadził  Max Hellmich. W latach: 1959, 1961, 1964 stanowisko badano powierzchniowo na zlecenie Konserwatora Zabytków Archeologicznych.

W 1991r. w czasie realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski Joanna Domańska opracowała kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego wpisanego do rejestru zabytków. W miejscu oznaczonym, jako grodzisko badaczka znalazła 4 fragmenty ceramiki kultury łużyckiej. Zaznaczyła również, że grodzisko zostało całkowicie zniszczone przed rokiem 1930. Według ekipy weryfikacyjnej w składzie: Przemysław Guszpit, Małgorzata Opalińska-Kwaśnica i Maciej Krzywka, która z ramienia Narodowego Instytutu Dziedzictwa w 2016 r. dokonała weryfikacji wpisu do rejestru zabytków, w trakcie opracowywania karty ewidencyjnej stanowiska doszło do błędnej interpretacji danych archiwalnych dotyczących kilku obiektów, co spowodowało ich scalenie pod szyldem stanowiska 4/7. Joanna Domańska oznaczyła grodzisko na zachód od właściwej lokalizacji, w miejscu znanym jako Fuchsberge. W tym miejscu znajdowano ceramikę z epoki brązu już w 1926 r. Z kolei w miejscu oznaczonym na mapie jako Fuchsberg przed 1945 r. odkrywano ułamki naczyń wczesnośredniowiecznych i średniowiecznych. Według Małgorzaty Opalińskiej-Kwaśnicy i Macieja Krzywki grodzisko istnieje na wzniesieniu o nazwie Fuchsberg. Zachował się jego północny wał. Obiekt jest również widoczny na zdjęciu lidarowym. Informacja o całkowitym zniszczeniu grodziska przed 1930 r., zamieszczona przez Joannę Domańską w karcie ewidencyjnej dotyczy stanowiska położonego ok. 1,4 km na północny wschód od Żmigródka.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: zabytek dostępny – szlak turystyczny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 07-01-2021 r.