Historia obiektu

Według Dominika Nowakowskiego zniszczone założenie obronne w parku w Krzeczynie Wielkim jest pozostałością siedziby rycerskiej z XIV-XV wieku. Grodzisko zwane Schwedenschanze miało znajdować się w pobliżu kościoła filialnego p.w. św. Marii Dominiki Mazzarello (obecnie w obrębie administracyjnym Lubina, ul. Przemysłowa) i również zostało zniszczone. O dwóch grodziskach w Krzeczynie przed 1945 r. informował Martin Treblin.

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1267 r. Wówczas dziesięcinę ze wsi Crechin pobierał klasztor trzebnicki. W wyniku sporu książąt legnickich Wacława I Ludwika I, zakończonego w 1359 r. dzięki mediacjom Karola IV Luksemburskiego, Krzeczyn Wielki znalazł się we władaniu Ludwika I. W latach 1360-65 wieś należała do Krystiana Sara, który w 1365 r. sprzedał mieszczaninowi Mikołajowi z Kłopotowa: dwór, 4 łany i inne dobra. W latach 1389-1435 właścicielami majątku byli Jan i Krzysztof Gebelcz, w 1444 r. – Baltazar Gor, w 1506 r. – Melchior Gor z Mojęcic.

W XVII w. ówcześni właściciele dóbr z rodu von Schweinitz wznieśli nową siedzibę na północny zachód od grodziska, na drugim brzegu Baczyny. W 1872 r. Eduard Mitscher zbudował nowy pałac, na południe od XVII-wiecznej siedziby, w miejscu której założono kolisty gazon. Na południe i wschód od pałacu założył park krajobrazowy, w którym znajduje się mauzoleum rodu.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wysoczyzny Lubińskiej, około 370 m na południowy wschód od pałacu, około 350 na południowy zachód od mauzoleum rodziny Mitscher, w dawnym parku pałacowym. Na północ od grodziska przepływa Baczyna – dopływ Zimnicy.

Opis stanowiska:

W czasie weryfikacyjnych badań powierzchniowych w 1962 r. pozostałości założenia obronnego były opisywane w następujący sposób: całkowicie zniszczony majdan, zachowała się część północnego wału o długości około 60 m i wysokości do 5,5 m. Rozsypisko wału u podstawy miało szerokość 25 m.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Pierwsze informacje o grodzisku w Krzeczynie Wielkim pochodzą z XIX wieku. W 1930 r. Max Hellmich informował, że wczesnohistoryczne grodzisko jest bardzo zniszczone w związku z realizacją założenia parkowego. Z 1939 r. pochodzi informacja Martina Treblina o dwóch grodziskach w Krzeczynie Wielkim.

W 1962 r. na zlecenie Konserwatora Zabytków Archeologicznych Tadeusz Kaletyn i Stanisław Siedlak przeprowadzili badania powierzchniowe i założyli wykop sondażowy o wymiarach 1×1m. Badacze opisali zniszczenia obiektu, dokonali pomiarów częściowo zachowanego wału północnego. Nie znaleziono wówczas żadnych zabytków ruchomych, dzięki którym można byłoby spróbować ustalić chronologię obiektu.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek dostępny, zniszczony.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 15-03-2021 r.