Dwór - Zabytek.pl
Adres
Dziurdziów, 43
Lokalizacja
woj. podkarpackie,
pow. leski,
gm. Lesko - obszar wiejski
Historia
Drewniany budynek dworu usytuowany w środkowej części wsi na terenie niwy Ogrody istniał przypuszczalnie już w 2. połowie XVIII wieku. W 1. połowie lat 50. XIX stulecia dwór ten stanowił własność Emiliana Rylskiego, do którego należał wówczas miejscowy majątek ziemski. W 1852 roku w otoczeniu dworu położone były drewniane i murowane budynki gospodarcze. Po pożarze tego drewnianego dworu na jego miejscu stanął istniejący do dzisiaj murowany, parterowy dwór wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta. W ostatniej ćwierci XIX stulecia majątek dworski należał już do Gostwickich. W 1905 roku jako właściciela miejscowego majątku ziemskiego wymieniono Löwa Nuchima, a w 1918 roku odnotowano w tej roli ponownie Franciszka Gostwickiego, który w latach 30. XX wieku miał go sprzedać nieznanemu bliżej właścicielowi pochodzenia żydowskiego.
W okresie okupacji niemieckiej w budynku dworu funkcjonowała ukraińska szkoła powszechna. We wrześniu 1944 roku po wejściu na teren wsi żołnierzy Armii Czerwonej w budynku dworu został zorganizowany wojskowy lazaret. Po parcelacji majątku dworskiego na mocy ustawy o reformie rolnej jesienią 1944 roku dwór przeszedł prace remontowo-budowlane mające na celu jego pełniejszą adaptację do celów szkolnych. W latach 1952-1974 budynek dawnego dworu wykorzystywany był jako szkoła podstawowa. Od poł. lat 70. do końca lat 80. XX stulecia w budynku dawnego dworu mieściły się lokale mieszkalne, a w 2001 roku został on zakupiony przez właściciela prywatnego, który jeszcze w pierwszej dekadzie XXI wieku rozpoczął prace remontowe.
Opis
Dawny dwór usytuowany jest w środkowej części wsi na południowym stoku wzgórza, które opada w kierunku doliny potoku o nazwie Dziurdziówka. Budynek murowany i otynkowany wzniesiony z cegły na kamiennej podmurówce na rzucie wydłużonego prostokąta o wymiarach około 23 x 12 metrów, zwrócony frontem na południe i nakryty dachem dwuspadowym o pokryciu z blachy. Więźba dachowa krokwiowo-jętkowa. Wnętrze budynku dwutraktowe z sienią i salonem na osi. Stolarka okienna i drzwiowa drewniana. Elewacja frontowa, południowa posadowiona na wysokiej podmurówce jest pięciosiowa. Z centralnie usytuowanym dwukolumnowym portykiem z trójkątnym szczytem. Elewacja tylna północna o sześciu osiach, a elewacje boczne szczytowe są dwuosiowe.
Zabytek niedostępny. Obecnie własność prywatna.
Oprac. Andrzej Gliwa, OT NID w Rzeszowie, 06.02.2026 r.
Bibliografia
- Archiwum Państwowe w Przemyślu, Archiwum Geodezyjne, Dorf Dziurdziów in Galizien Sanoker Kreis, 1852, sygn. 409 M, sekcja nr IV.
- Dwór, oprac. B. Tondos, 2009 (tzw. karta biała).
- Libicki P., Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu, Poznań 2012, s. 80-91.
- Opinia NID OT w Rzeszowie dotycząca zasadności objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków parku dworskiego w Dziurdziowie, oprac. B. Potera i J. Stęchły, 2017 (Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Oddział Terenowy w Rzeszowie).
- Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 2, Warszawa 1881, s. 302.
Rodzaj: dwór
Materiał budowy:
ceglane
Styl architektoniczny: nieznana
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_BK.8457, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_18_BK.209073