Historia

Kaplica grobowa Rodziny Linowskich została wzniesiona w 1868 r. według projektu znanego krakowskiego architekta Filipa Pokutyńskiego w stylu historyzmu z elementami neogotyckimi. Jest wybitnym i unikatowym obiektem architektury sepulkranej zbudowanym w stylu historyzmu, nawiązującym do kościoła St. Chapelle w Vincennes. Fundatorem kaplicy był Stanisław Linowski, syn Adama, właściciela dóbr Szreniawa, oficera Pułku Krakusów w Powstaniu Listopadowym. Wpisanie kaplicy do rejestru zabytków w 2014 r. zainicjowało przeprowadzenie kompleksowego remontu konserwatorskiego w latach 2016 – 2021, co uchroniło przed zniszczeniem zapomnianą realizację Pokutyńskiego o wyrazistych cechach stylowych doby historyzmu.

Opis

Kaplica usytuowana jest na cmentarzu parafialnym w Szreniawie, wzniesiona na rzucie prostokąta, orientowana, zamknięta wielobocznym prezbiterium, murowana z cegły, posadowiona na kamiennym fundamencie. Jest budowlą dwukondygnacyjną z kryptą grobową w przyziemiu. Dolna kondygnacja nakryta sklepieniem kolebkowym, górna sklepieniem krzyżowym. Dach dwuspadowy, kryty blachą. Elewacje tynkowane, oszkarpowane z bogatą dekoracją architektoniczną, za wyjątkiem prezbiterium. Przed elewacją rozbudowane kamienne schody. Elewacje boczne symetryczne dwuosiowe, pomiędzy uskokowymi szkarpami zakończonymi dwuspadowymi daszkami duże, ostrołukowo zamknięte otwory okienne z kamiennymi manswerkami. W szczytach dekoracja manswerkowa z motywem trójliścia. Elewacje zwieńczone uskokowym gzymsem z fryzem arkadowym. Elewacja frontowa symetryczna, jednoosiowa, zwieńczona uskokowym szczytem z wieżyczką na osi, w narożnikach szkarpy zakończone fialami. Na osi portal w kształcie oślego grzbietu z żabkami oraz rozetą. W przyziemiu pomiędzy schodami z ażurową manswerkową balustradą, ostrołukowy portal kamienny.

W balustradzie w niewielkiej niszy prosta tablica fundacyjna. Drzwi metalowe, nitowane z ozdobnymi rozetami. Wewnątrz posadzki kamienne. W przyziemiu krypta grobowa, w kondygnacji górnej, na ścianach bocznych dwa marmurowe neogotyckie epitafia poświęcone pamięci Adama Linowskiego i Eugenii z Żeleńskich Linowskiej, żonie Stanisława Linowskiego. Epitafium wykonane w pracowni kamieniarskiej E. Stehlika w Krakowie i sygnowane przez Pokutyńskiego. Na kamiennych detalach architektonicznych sygnatura Viktora Brausewettera z Wiednia, specjalizującego się w produkcji historycznych detali architektonicznych z terakoty. Monumentalna, okazała budowla powstała na prowincji, poza dużymi ośrodkami naukowo – kulturalnymi i jest znakomitym przykładem małej architektury sakralnej. W stosunkowo niewielkiej formie zostały zawarte wszystkie cechy i detale charakterystyczne dla budowli gotyckich. Stanowi jedyny zachowany ślad po zasłużonej w walce o niepodległość rodzinie Linowskich i jest materialnym dokumentem historii wsi Szreniawa.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Woźniak, OT NID w Krakowie, 06-04-2021 r.