Zespół kościelny w Raszkowie pozostaje świadectwem silnego utrwalenia tutejszej lokalnej tradycji. Wieżowy budynek bramny reprezentuje rzadszy typ budynku bramnego wywodzący się z budownictwa obronnego i występujący na Ziemi Kłodzkiej tylko jeszcze przy kościołach w Jaszkowej Górnej, w Szalejowie Górnym i w Nowym Waliszowie. Budynek bramny w Raszkowie ma jeszcze dodatkowo funkcję wolnostojącej dzwonnicy, jak podobne dzwonnice w Kudowie-Czermnej czy też w Kudowie-Brzozowiu. Cały zespół kościelny cechują walory krajobrazowe i malowniczość.

Historia

Obecnie istniejący, przykościelny cmentarz założony został przed 1357 rokiem. Ogrodzony wówczas drewnianym płotem lub kamiennym murem. Można przypuszczać, że w XVI wieku, w trakcie wznoszenia obecnego kościoła zbudowane nowe ogrodzenie cmentarza i w jego linii w 1606 roku wzniesiony budynek bramny, przyziemie obecnego budynku. W jego elewacjach przebite ostrołuczne bramy, z których ta w elewacji frontowej ujęta sfazowanym obramieniem z zaciosem. To jeden z najpóźniejszych na Ziemi Kłodzkiej przejawów późnego gotyku lub wynik świadomego zabiegu ideowego mającego na celu podkreślenie starożytności budynku. Takie zjawisko ideowo-artystyczne występowało w sztuce około 1600 roku. Cmentarz urządzony na nowo zapewne w 2. połowie XVII wieku, po przejęciu go od protestantów lub w końcu XVII wieku po przebudowie kościoła. Wówczas otoczony obecnym kamiennym murem, zapewne w całości tynkowanym. Budynek bramny przekształcony do 1797 roku w wolnostojącą dzwonnicę poprzez nadbudowę drewnianych, górnych kondygnacji. W końcu XVIII wieku zbudowana przy nim kostnica (ossuarium), użytkowana później jako kaplica. W XIX wieku wymurowane górne kondygnacje budynku bramnego, który remontowany m.in. w latach 1985–1987.

Opis

Przykościelny, niewielki cmentarz założony na planie owalu wydzielony kamiennym, częściowo tynkowanym murem, miejscami oszkarpowanym. W południowo-zachodnim odcinku tego muru zlokalizowany murowany, tynkowany, dwukondygnacjowy budynek bramny. Jego jednoosiowe elewacje przeprute w przyziemiu ostrołucznymi bramami. Brama w elewacji frontowej z filarowymi węgarami i sfazowaną archiwoltą. Zamykana drzwiami z XIX wieku, dwuskrzydłowymi, opierzonymi, nabitymi ćwiekami w komponowanym układzie. W drugiej kondygnacji budynku prostokątne okna. Artykulacja elewacji w formie pasowego gzymsu i profilowanego gzymsu koronującego. Budynek bramny nakryty dachem namiotowym z iglicą, kulą i ozdobną chorągiewką z datą 1606 rok. Do budynku bramnego dostawiona od północy kostnica (ossuarium), użytkowana później jako kaplica, murowana, tynkowana, jednokondygnacjowa, nakryta dachem pulpitowym, otwarta ku kościołowi arkadą o łuku pełnym, nakryta sklepieniem żaglastym z gurtami.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 16-09-2016 r.