Zespół kościoła filialnego pw. św. Piotra i Pawła, Raszków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zespół kościoła filialnego pw. św. Piotra i Pawła

Raszków

photo

Zespół kościelny w Raszkowie złożony jest z kościoła filialnego pw. św. Piotra i Pawła, przykościelnego cmentarza otoczonego murem i budynku bramnego z kaplicą. Jest reprezentatywnym przykładem historycznego zespołu kościelnego o rozbudowanym programie funkcjonalnym, rzadko już obserwowanego na terenie Śląska, a występującego głównie na Ziemi Kłodzkiej. Pozostaje świadectwem silnego utrwalenia tutejszej lokalnej tradycji. Wieżowy budynek bramny reprezentuje rzadszy typ budynku bramnego wywodzący się z budownictwa obronnego i występujący na Ziemi Kłodzkiej tylko jeszcze przy kościołach w Jaszkowej Górnej, w Szalejowie Górnym i w Nowym Waliszowie. Budynek bramny w Raszkowie ma jeszcze dodatkowo funkcję wolnostojącej dzwonnicy, jak podobne dzwonnice w Kudowie-Czermnej czy też w Kudowie-Brzozowiu. Cały zespół kościelny cechują walory krajobrazowe i malowniczość.

Historia

Obecnie istniejący, przykościelny, cmentarz założony przed 1357 r. Ogrodzony wówczas drewnianym płotem lub kamiennym murem. Można przypuszczać, że w XVI w., w trakcie wznoszenia obecnego kościoła zbudowane nowe ogrodzenie cmentarza, i w jego linii w 1606 r. wzniesiony budynek bramny, przyziemie obecnego budynku. W jego elewacjach przebite ostrołuczne bramy, z których ta w elewacji frontowej ujęta sfazowanym obramieniem z zaciosem. To jeden z najpóźniejszych na Ziemi Kłodzkiej przejawów późnego gotyku lub wynik świadomego zabiegu ideowego mającego na celu podkreślenie starożytności budynku. Takie zjawisko ideowo-artystyczne występowało w sztuce ok. 1600 r. Cmentarz urządzony na nowo zapewne w 2 poł. XVII w., po przejęciu go od protestantów lub w końcu XVII w. po przebudowie kościoła. Wówczas otoczony obecnym kamiennym murem, zapewne w całości tynkowanym. Budynek bramny przekształcony do 1797 r. w wolnostojącą dzwonnicę poprzez nadbudowę drewnianych, górnych kondygnacji. W końcu XVIII w. zbudowana przy nim kostnica (ossuarium), użytkowana później jako kaplica. W XIX w. wymurowane górne kondygnacje budynku bramnego, który remontowany m.in. w latach 1985–1987.

Opis

Przykościelny, niewielki cmentarz założony na planie owalu wydzielony kamiennym, częściowo tynkowanym murem, miejscami oszkarpowanym. W południowo-zachodnim odcinku tego muru zlokalizowany murowany, tynkowany, dwukondygnacjowy budynek bramny. Jego jednoosiowe elewacje przeprute w przyziemiu ostrołucznymi bramami. Brama w elewacji frontowej z filarowymi węgarami i sfazowaną archiwoltą. Zamykana drzwiami z XIX w., dwuskrzydłowymi, opierzonymi, nabitymi ćwiekami w komponowanym układzie. W drugiej kondygnacji budynku prostokątne okna. Artykulacja elewacji w formie pasowego gzymsu i profilowanego gzymsu koronującego. Budynek bramny nakryty dachem namiotowym z iglicą, kulą i ozdobną chorągiewką z datą 1606 r. Do budynku bramnego dostawiona od pn. kostnica (ossuarium), użytkowana później jako kaplica, murowana, tynkowana, jednokondygnacjowa, nakryta dachem pulpitowym, otwarta ku kościołowi arkadą o łuku pełnym, nakryta sklepieniem żaglastym z gurtami.

Zabytek dostępny przez cały rok.

opr. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 16-09-2016 r.

Bibliografia

  • Bach A., Urkundliche Kirchen-Geschichte der Grafschaft Glatz, Breslau 1841.
  • Berger A., Eine Übersicht über die Pfarreien und Kuratien der Grafschaft Glatz betreffend die Zeit von 1841–1946, Kirchlengen, Kreis Herford 1961, mps.
  • Heinzelmann P., Geschichte der ewangelischen Kirche der Grafschaft Glatz, Glatz 1917.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 15, Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy, Warszawa 1994.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 13, Góry Stołowe, Warszawa 1996.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1606 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Raszków
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Radków - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy