Historia

Kamienica z parterem handlowym przy dawnej Ringstrasse 4 (od 1928 roku Am Kaufmannswall) została zaprojektowana i zbudowana w 1905 roku przez budowniczego Wilhelma Rutha i pozostawała w jego rękach do marca 1945 roku. Wzniesiono ją w miejscu trzech rozebranych starszych budynków (Neuthormauerstrasse 17-18-19), przylegających do murów miejskich. Teren pod nową zabudowę W. Ruth nabywał sukcesywnie od około 1895 roku, by ostatecznie uzyskać dużą działkę o wymiarach 28 x 14 metrów. Na pierwszym piętrze okazałej kamienicy pierwotnie mieściło się duże, dziesięciopokojowe mieszkanie (w 1932 roku podzielone na dwa mniejsze), na drugim dwa mieszkania, cztero- i pięciopokojowe, a na poddaszu trzy mniejsze. Wśród znaczniejszych, długoletnich mieszkańców kamienicy, poza właścicielem W. Ruthem, wart odnotowania jest znany słupski adwokat i notariusz Erdmann Scheunemann, który miał tam również swoją kancelarię. Na poziomie parteru mieściły się dwa lokale usługowe: większy od frontu i mały z wejściem od naroża. W większym do 1916 roku mieścił się sklep z odzieżą prowadzony przez kupca Ferdinanda Goersa, następnie Miejski Urząd Podatkowy, a później sklep mistrza krawieckiego Wilhelma F. Sahma.

Opis

Kamienica usytuowana jest w zachodniej części miasta, przy ulicy powstałej w miejscu dawnej fosy miejskiej. Zajmuje narożną, nieregularną, pięcioboczną działkę we wschodniej pierzei ulicy, u jej zbiegu z ul. Bema. Forma architektoniczna charakterystyczna dla przełomu XIX i XX wieku – uwagę zwraca bogaty secesyjny wystrój elewacji. Budynek zbudowano na nieregularnym rzucie trapezu ze ściętymi narożnikami południowymi. Bryła urozmaicona, trójkondygnacyjna, podpiwniczona, z mansardowym dachem mieszczącym mieszkalne poddasze. Na narożach znajdują się okrągłe wykusze przechodzące w wieżyczki nakryte kopułowymi hełmami ze sterczyną, w elewacjach od frontu widnieją dwa pseudoryzality zwieńczone masywnymi szczytami o wklęsło-wypukłej linii. Budynek ceglany, detal elewacyjny wykonano w tynku. Nad piwnicą zastosowano stropy ceramiczne Kleina, zaś w pozostałych kondygnacjach – stropy drewniane. Więźba dachowa jest drewniana, płatwiowo-kleszczowa, a dachy kryte są dachówką, blachą i papą. Stolarka okienna skrzynkowa, okna dwudzielne, dwupoziomowe, w nadślemieniu z drobnymi pionowymi podziałami szczeblinowymi. Elewacja frontowa jest niesymetryczna i wieloosiowa (o różnej liczbie osi w zależności od kondygnacji). W przyziemiu wznoszą się szerokie arkadowe witryny zamknięte łukiem obniżonym. Pseudoryzality zostały wyodrębnione boniowanymi pilastrami z reliefem figuralnym w miejscu głowicy, zwieńczone szczytami o trój- i pięciolistnej formie. W północnym znajdują się dwa balkony, a w środkowym – dwukondygnacyjny wykusz. Elewacja boczna jest symetryczna, trzyosiowa, flankowana wieżyczkowymi wykuszami i zwieńczona trójlistnym szczytem. Wykroje okien są prostokątne i zamknięte łukiem, zaś główne wejście zamknięto łukiem odcinkowym, z okulusem w supraporcie. Motywy ornamentalne skoncentrowano na obramieniach szczytów, otworów okiennych i drzwiowych, na fryzach, supraporcie i balustradach balkonów. Na pilastrach zastosowano motywy figuralne. W ryzalicie środkowym widnieją data i inicjały właściciela (W. 1905 R.). Układ wnętrza jest dwutraktowy, trójpasmowy, z przelotową sienią (klatka schodowa znajduje się w jej tylnym trakcie). Zachowany wystrój sieni, stolarka drzwiowa – drzwi frontowe i drzwi do mieszkań – oraz balustrada klatki schodowej.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 06.08.2025 r.

Obiekt dostępny z zewnątrz. Budynek mieszkalny.