cmentarz komunalny , Kęty
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

cmentarz komunalny

Kęty

photo

Cmentarz należy do najstarszych cmentarzy komunalnych w Polsce. Jego zabytkowa część jest obiektem o znacznych wartościach historycznych. Nagrobki są zabytkami sztuki kamieniarskiej o dużych wartościach artystycznych. Na cmentarzu spoczywa  wiele osób zasłużonych dla miasta. Założenie ma znaczne walory przyrodnicze (aleja lipowa).

Historia

Cmentarz powstał w 1795 r. Od XIX w. jest stopniowo powiększany. Zachowany do dzisiaj układ przestrzenny nekropolii wykształcił się w latach 30. XX w. Poszerzono wtedy alejki, wyznaczono kwatery i zbudowano ogrodzenie. Droga prowadząca do cmentarza obsadzona została szpalerami lip tworzącymi piękną aleję, w której ustawiono murowaną kapliczkę wnękową. Obecnie cmentarz zajmuje powierzchnię ok. 5 ha, z czego ok. 1 ha przypada na część zabytkową. Znajduje się tu ok. 5000 grobów, a prawie wszystkie pochówki są zidentyfikowane. Według szacunkowych obliczeń od  końca XVIII w.  do chwili obecnej spoczęło tutaj ok. 20000 tysięcy osób.

Opis

Cmentarz założony został na planie zbliżonym do prostokąta, z ukształtowanym w łuk narożem południowo-wschodnim. Zabytkowa część wydzielona jest masywnym, kamienno-ceglanym, modernistycznym ogrodzeniem z lat 30. XX w. z monumentalną bramą główną do której od zachodu prowadzi aleja lipowa (ul. Cmentarna). Kwatery cmentarne wydzielone są siecią prostopadłych względem siebie alejek. Kamienne nagrobki z os. ćw. XIX i XX w., wykonane zostały przeważnie w warsztatach kamieniarskich Żakowskich, Dziubków i Howiackich, pracujących w pobliżu cmentarza. Do najciekawszych należy nagrobek NN z 2. poł. XIX w. z rzeźbą siedzącej kobiety z wieńcem w ręce, na cokole zwieńczonym girlandami; rodziny Jacobich z os. ćw. XIX w. z kolumną zwieńczoną wazonem; Ignacego Halatki (1860-1893) – kamienny krzyż o trójlistnie zakończonych ramionach, na cokole; żołnierza armii gen. Hallera (po 1918 r.); burmistrza Kęt, Edmunda Krzysztoforskiego (1847-1930) – kamienny krucyfiks na wysokim słupie. Na cmentarzu znajdują się m.in.: symboliczny grób powstańców styczniowych z 1863 r., groby Ojców Franciszkanów (zm. w latach 1911-1958), groby Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego (zm. 1895-1993), groby Sióstr Klarysek od Wieczystej Adoracji (spoczywa tu Walentyna Łempicka - Matka Maria od Najświętszego Serca Jezusa, założycielka klasztoru w Kętach, zm. 1918 r.) oraz groby okolicznych właścicieli ziemskich i zasłużonych mieszczan. Wyróżniają się pochówki wojenne: mogiła zbiorowa 72 żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej 1914-1918, grób trzech żołnierzy Legionów Polskich zmarłych w 1915 r. oraz kwatera  żołnierzy Armii Czerwonej poległych w okolicach Kęt w styczniu 1945 r. (w 11 mogiłach zbiorowych pochowanych jest 321 żołnierzy).  Aleje cmentarne obsadzone są szpalerami żywotników, lipami, wierzbami i świerkami.
Cmentarz jest dostepny

oprac. Tadeusz Śledzikowski, OT NID w Krakowie, 16-06-2015 r.


Bibliografia


 

  • Droździk W., Cmentarze i groby w Kętach, Kęty 1996
  • Katalog kościołów i duchowieństwa Archidiecezji Krakowskiej 1983, Kraków 1983, s. 266.
  • Reinfuss R., Ludowa rzeźba kamienna w Polsce, Wrocław 1989, s. 50.
  • Śledzikowski T., Zabytkowe cmentarze i mogiły w Polsce. Województwo- bielsko-bialskie, Warszawa 1995, s. 77-78.
  • Tatarowicz K, Kęcka nekropolia. Kęczanin” nr 11, XI 2010, s. 13.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cmentarz
  • Chronologia: 1795 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kęty
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. oświęcimski, gmina Kęty - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy