Kaplica pątnicza, pokutna, Św. Marii Magdaleny, Szalejów Dolny
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kaplica pątnicza, pokutna, Św. Marii Magdaleny

Szalejów Dolny

photo

Kaplica Św. Marii Magdaleny to część unikatowego i teologicznie spójnego zespołu kaplic pielgrzymkowych w Szalejowie Dolnym, reprezentatywnego dla sztuki jezuickiej XVIII w.

Historia

Szalejów wzmiankowany po raz pierwszy w 1269 r., a Szalejów Dolny — w 1337 r. W 1350 r. wieś kupiona przez praskiego arcybiskupa Arnošta z Pardubic i przekazana (z prawem patronatu nad kościołem) augustianom z Kłodzka. W 1525 r. zbudowana w Szalejowie Dolnym kaplica Św. Anny i przy niej wykształcony ośrodek pielgrzymkowy konkurujący z niedalekim maryjnym ośrodkiem pielgrzymkowym w Starym Wielisławiu. Po 1597 r., gdy dobra klasztorne w Szalejowie Dolnym już własnością jezuitów rozwijany przez nich tutejszy kult Św. Anny. W związku z tym w latach 30. XVIII w. wzniesiony z fundacji jezuitów zespół dwóch barokowych kaplic pielgrzymkowych złożony ze stojących naprzeciw siebie kaplicy Św. Anny oraz kaplicy Św. Marii Magdaleny, z których ostatnia to kaplica pokutna przeznaczona dla spowiadających się pielgrzymów. W jej wnętrzu umieszczone dwa konfesjonały. Obie kaplice projektowane przez tego samego architekta i zbudowane w stylu dojrzałego baroku w oparciu o nowoczesne rozwiązania formalne. Polichromia wnętrza wykonana przez S. Föckera. W XVIII w. ośrodek pielgrzymkowy w Szalejowie Dolnym jednym z popularniejszych miejsc kultu Św. Anny na Ziemi Kłodzkiej i poza jej granicami, ale w 2 poł. XIX w. utrata znaczenia. W 1902 r. zbudowana obecna sygnaturka w miejsce starej, zniszczonej.

Opis

Kaplice Św. Anny i Św. Marii Magdaleny wzniesione w centrum wsi, w oddaleniu od kościoła, przy głównej ulicy wiejskiej i przy zakolu Bystrzycy Dusznickiej. Zwrócone ku sobie elewacjami frontowymi. Mniejsza kaplica Marii Magdaleny usytuowana na zach. od kaplicy Św. Anny. Murowana, tynkowana. Centralna, założona na planie ośmioboku wpisanego w owal, jednokondygnacjowa. Jej elewacje z cokołem z kamiennych ciosów rozczłonkowane lizenami wprowadzonymi w profilowany gzyms koronujący. Poniżej gzymsu i wzdłuż niego poprowadzona listwa z bocznymi partiami zaokrąglającymi narożniki górnych części płaszczyzn elewacji. Portal we wsch. elewacji kaplicy podobny do portalu kaplicy Św. Anny, kamienny, uszakowy z guttami oraz z trójkątnym naczółkiem na sarkofagowych konsolach. W jego polu płycina oraz kartusz. Dwa okna o łuku nadwieszonym, w kamiennych, listwowych obramieniach. Kaplica nakryta ośmiopołaciowym dachem z lekko załamanymi połaciami. Dach zwieńczony smukłą sygnaturką z baniastym hełmem z iglicą z monogramem Maria w glorii. Wnętrze kaplicy ożywione czterema niszami zawierającymi otwory i niszę o funkcji ołtarza. Jej koncha zdobiona motywem muszli. Wszystkie nisze zamknięte półkoliście wykrojonymi lunetami, rozmieszczonymi w kopulastym lub żaglastym sklepieniu kaplicy. Barokowy wystrój jej wnętrza utrzymany w stylu dojrzałego baroku. Odcinki ścian pomiędzy niszami rozczłonkowane pilastrami wspierającymi odcinki profilowanego gzymsu koronującego u podstawy sklepienia. Jego centrum ozdobione plafonem o wykroju wklęsło-wypukłym, ujętym sztukatorską ramą, kratką regencyjną i wicią akantu. W plafonie fresk przedstawiający Odnalezienie Krzyża Świętego (po 1732). Lunety nisz okiennych dekorowane stiukową, malowaną ornamentacją. W kaplicy zachowane: barokowy krucyfiks z ok. 1732 r. oraz dwa barokowe konfesjonały z ok. 1740 r.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Opr. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 23-09-2016 r.

Bibliografia

  • Brygier W., Dudziak T., Ziemia Kłodzka Przewodnik, Prószków 2010.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. II, Breslau 1889.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 15, Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy, Warszawa 1994.
  • Zabytki sztuki w Polsce Śląsk, Warszawa 2006.
  • www.gmina.klodzko.pl/pl/szalejow-dolny.html

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1734 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Szalejów Dolny
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Kłodzko
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy