Historia obiektu

Budynek określany mianem dworu podmiejskiego został wzniesiony w 2. poł. lat 70. XIX stulecia według projektu sporządzonego w 1876 r. przez architekta Józefa Kwiatkowskiego na zlecenie Antoniego Karpińskiego. Budynek został wybudowany po pn. stronie ul. Krakowskiej w otoczeniu niewielkiego ogrodu. Pod koniec XIX w. właścicielką domu po Antonim Karpińskim była Janina Gajewska, a po niej Adam Gajewski. Ok. 1938 r. budynek zakupiła Katarzyna Gunia. Po 2. wojnie światowej w zmienionych warunkach polityczno-ustrojowych budynek nadal był wykorzystywany do celów mieszkalnych. W latach 1993-1995 budynek został poddany kompleksowemu remontowi, podczas którego został zaadaptowany do nowej reprezentacyjnej roli, co było związane z faktem przekazania go przez władze miejskie na własność kurii diecezjalnej w Rzeszowie. W trakcie wspomnianego gruntownego remontu budynek uległ nieznacznym zmianom, m.in. w połaci dachu od strony pd. dodano dwie, a w połaci pn. cztery niewielkie lukarny. W centralnej części elewacji pn. pojawiło się nowe wejście do budynku podkreślone klasycyzującym portalem, a od strony elewacji pd. dodano dwa wejścia wiodące schodami na taras z poziomu ogrodu. Poza tym budynek dworu wraz z ogrodem został otoczony nowym ogrodzeniem w postaci muru ceglanego od strony pn., wsch. i zach., a od strony pd. w formie metalowej balustrady i ceglanych słupków. Obecnie budynek jest siedzibą biskupów rzeszowskich.

Opis obiektu

Budynek wolnostojący usytuowany we wsch. części ul. ks. Józefa Jałowego w jej północnej pierzei, otoczony niewielkim ogrodem. Dom wzniesiony z cegły na rzucie prostokąta, murowany, otynkowany zwrócony frontem  na pd. i odsunięty nieco od linii zabudowy w kierunku pn. Budynek parterowy o dwóch traktach i siedmiu osiach, podpiwniczony nakryty dachem dwuspadowym, który pokryty jest dachówką. Nad podmurówką wydatny gzyms kapnikowy. Charakterystycznym elementem architektonicznym budynku jest od strony elewacji frontowej portyk wnękowy wsparty na dwóch kolumnach i dwóch półfilarach z tarasem. Naroża budynku opięte pilastrami, które dźwigają belkowanie. Trzy okna i drzwi znajdujące się pod portykiem prostokątne zakończone w górnej części półkoliście, a pozostałe cztery okna w elewacji frontowej i trzy okna w elewacji wsch. prostokątne z trójkątnymi naczółkami, które wspierają się na konsolach ze zdobieniami w formie liści. Okna te posiadają parapety z dekoracjami płycinowymi. W partii poddasza od strony elewacji wsch. i zach. umieszczone są po dwa prostokątne nieco mniejsze okna. Piwnice w układzie korytarzowym ze sklepieniami kolebkowymi i segmentowymi. Więźba dachowa stolcowa ze ścianką kolankową.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek dostępny z zewnątrz

Autor noty: dr Andrzej Gliwa, 30-08-2024 r.