Co do datowania wieży również istnieją rozbieżności. Na ogół podaje się, że wzniesiono ją równolegle z nawą i prezbiterium w 1688 r., jednak wg Józefa Matuszczyka pewne rozwiązania architektoniczne i konstrukcyjne wskazują, że może ona pochodzić nawet z XVI w.

Historia obiektu

Na temat historii kościoła i jego dziejów budowlanych niewiele wiadomo. Fundatorem budowy świątyni w 1688 r. był dziedziczny pan na Wierzbicy Dolnej Melchior von Studnitz. W świetle zarysowanych wątpliwości odnośnie czasu powstania kościoła, można również przypuszczać, że za sprawą Melchiora von Studnitz w obiekcie przeprowadzono jedynie prace w ograniczonym zakresie. Wg Lutscha dobudowano wówczas chór, być może w tym czasie barokijzacji, poprzez dodanie cebulastego hełmu, uległa wieża.

Z uwagi na bardzo zły stan zachowania kościoła w latach 1933-1934 r. zdecydowano się na rozbiórkę nawy i prezbiterium oraz ich odbudowę, powtarzając formę historyczną świątyni. Zachowana została wieża, a także cześć substancji kruchty oraz zakrystii. We wnętrzu zachowano większość wyposażenia, które pochodzi głównie z okresu barok. Nad emporę translokowano fragment historycznego stropu z XVII w.

Po 1945 r. ewangelicka dotychczas świątynia, została przejęta przez katolików. W latach 1975-1976 remontowano dachy, w latach 90. XX w. prowadzono prace m.in. przy zrębie i więźbie dachowej, wymieniono pokrycie dachowe.

Opis obiektu

Kościół orientowany, zlokalizowany w południowej części wsi. Teren wokół kościoła jest okolony niskim ażurowym płotem nakrytym deskowym daszkiem. W jego obrębie znajduje się starodrzew, stanowiący pozostałość drzew jeszcze po 1945 r. rosnących wokół obiektu. Nawa założona na planie prostokąta, z przyległą od południa kruchtą na planie kwadratu oraz z przyległymi od północy krytymi schodami prowadzącymi na emporę. Od wschodu do nawy przylega zamknięte trójbocznie prezbiterium, do którego od północy przylega zakrystia.

Od zachodu do korpusu nawowego dostawiona jest kwadratowa w planie wieża. Nawa i prezbiterium nakryte są dachami dwuspadowymi, przy czym ponad zamknięciem prezbiterium kształt dachu odzwierciedla jego formę. Połać północna prezbiterium przedłużona jest ponad zakrystię, z kolei połać północna nawy ponad konstrukcję osłaniającą wejście na emporę. Wieża zwieńczona ośmiobocznym hełmem z cebulastą latarnią.

Ściany w konstrukcji zrębowej, w węzłach łączone na obłap z ostatkami, na podmurówce. Ściany nieoszalowane, deskowanie jedynie konstrukcji osłabiającej wejście na emporę Więźba dachowa ponad nawą i prezbiterium wieszarowa. Wieża w konstrukcji szkieletowej, na podmurówce, o ścianach szalowanych deskami. Dachy kryte układanym podwójnie gontem, jedynie hełm wieży pobity blachą.

Nawa po stronie południowej w części przesłonięta przez jednoosiową kruchtę, trójosiowa. Prezbiterium dwuosiowe. Ponadto w nawie i prezbiterium pojedyncze, wąskie i niewielkie otwory okienne. Elewacja zachodnia zdominowana jest przez trójkondygnacyjną, zwężającą się nieznacznie ku górze wieżę, po północnej stronie której w zachodniej ścianie nawy pojedynczy otwór okienny. Elewacja północna w części prezbiterialnej przesłonięta przez jednoosiową zakrystię. W części nawowej przesłonięta przez obudowę schodów na emporę ponad zakrystią, jednoosiowa. Elewacja północna wieży z asymetrycznie umiejscowionym otworem drzwiowym. Od wschodu prezbiterium z dwoma otworami okiennymi w ścianie środkowej i południowej trójbocznego zamknięcia, a także z otworem wejściowym do zakrystii, ponad którym otwór okienny. Otwory okienne w większości zamknięte łukiem odcinkowym, jedynie niewielkie otwory od strony południowej oraz w północnej ścianie zakrystii prosto. Otwory drzwiowe zamknięte prosto i łukiem odcinkowym. Stolarka okienna z szkleniem gomółkowym oprawionym w ołów. W niewielkich otworach po stronie południowej stolarką z podziałem szczeblinami. Stolarka drzwiowa zróżnicowana.

Wnętrze przykryte stropem płaskim, pobitym deskami, z podziałem listwami imitującym strop kasetonowy. Ponad organami strop kolebkowy. Chór muzyczny wsparty na czterech słupach, połączony z dwoma emporami, które wsparte są na ostatkach belek stropowych. W północnej części prezbiterium ponad zakrystią otwarta do prezbiterium loża z wysuniętym w przestrzeń prezbiterium balkonem. Ponad emporą na ścianie północnej nawy eksponowane są fragmenty pierwotnego stropu z przedstawieniem Sądu Ostatecznego. Cennymi elementami wyposażenia są: pieta z XV w.; krucyfiks z XVI w.; późnobarokowy ołtarz główny z 1713 r.; barokowa ambona; renesansowe epitafium.

Dostępność: dostępny

Autor: Grzegorz Naumowicz, OT NID w Opolu, 30.07.2024 r.