kościół parafialny pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, Izdebno Kościelne
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół parafialny pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny

Izdebno Kościelne

photo

Kościół parafialny jest ważnym elementem mazowieckiego drewnianego budownictwa sakralnego. Stanowi przykład barokowej architektury drewnianej powstałej w 2 poł. XVIII w.

Historia

Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z XV w. W 1621 r. ówczesny właściciel wsi Adam Izdebieński, podczaszy sochaczewski, wystawił tu niedużą, murowaną kaplicę pw. Matki Bożej, której podziemia przeznaczone były na pochówek dla niego i jego rodziny, jak również poczynił starania o erygowanie parafii. Msze w kaplicy odprawiane były przez księdza, który przyjeżdżał ze wsi Kaski. W XVIII w. wieś przeszła na własność rodziny Szymanowskich i wówczas podjęto decyzję o budowie nowego kościoła. W latach 1772-1776 do istniejącej kaplicy dobudowano drewniany kościół. Samą parafię pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny erygowano w 1779 r., a konsekracja kościoła nastąpiła w tym samym roku. W 1822 r. do północnej części kościoła dobudowano murowaną zakrystię, a 20 lat później kościół przeszedł pierwszy remont. Następne remonty przeprowadzono w latach: 1894 i 1925. W wyniku pożaru w dniu 30 sierpnia 1990 r., spłonęła konstrukcja dachowa oraz część wyposażenia. Kilka lat później prowadzono gruntowny remont i rewaloryzację. Płożono nowe fundamenty, gdyż stare z kamienia i gliny skruszały, wykonano nową więźbę dachową, strop i oszalowanie ścian. W trakcie tych prac odkryto pod prezbiterium dwie krypty, w których znajdowały się kości ludzkie oraz znaleziono kamień z wyrytą na nim datą 1616 r.

Opis

Kościół usytuowany jest w centralnej części wsi, po północnej stronie ul. M. Oziębłowskiego, pośród cmentarza przykościelnego (z zachowanymi nagrobkami), otoczony ze wszystkich stron sztachetowym płotem, z główną bramą wejściową od strony zachodniej prowadzącą poprzez metalowe furtki i dwuskrzydłową bramę - wszystkie osadzone w wymurowanych z cegły słupach.  Od strony północno-zachodniej, w pobliżu wejściowej bramy, usytuowana została drewniana dzwonnica. 

Świątynia zbudowana jest na planie prostokąta, orientowana, konstrukcji zrębowej  i częściowo słupowej, oszalowanej deskami. Dachy nawy i prezbiterium  przekryte zostały gontem. Od wschodu do nawy dostawione jest zamknięte trójbocznie prezbiterium. Przy nawie od południa, prostokątna kaplica zamknięta trójbocznie, zaś od północy – zakrystia z przedsionkiem. Kaplica i zakrystia murowane, otynkowane. Dach nad kaplicą pokryty blachą, wieszarowy, trójspadowy, z umieszczoną na nim sześcioboczną wieżyczką, z półkoliście zamkniętymi prześwitami, zakończoną hełmem i krzyżem.. Dachy dwuspadowe nad nawą, prezbiterium i kruchtą. Nad zakrystią dach pulpitowy wsparty na ścianie kolankowej. Na kalenicy nawy usytuowana jest czworoboczna sygnaturka zwieńczona wysmukłym dachem namiotowym. Kaplica w połowie wysokości otoczona jest wąskim okapem, nad którym z trzech stron umieszczone są niewielkie, prostokątne okna. Wnętrze kościoła ma płaski, drewniany strop, dekorowany wzorami z listew z ciemnego drewna. W zachodniej części nawy znajduje się chór muzyczny, wsparty na dwóch słupach. 

Wystrój wnętrza w przeważającej mierze jest barokowy i pochodzi z XVIII w: na uwagę zasługują zwłaszcza ołtarz główny z umieszczanymi naprzemiennie w jego centralnej części dwoma XVIII-wiecznymi, nawiązującymi do wezwania parafii i kościoła, obrazami: "Zwiastowanie Najświętszej Panny Marii" oraz "Michał Archanioł zabijający smoka". W niszach, po bokach ołtarza znajdują się drewniane, pomalowane rzeźby: św. Piotr z kluczami i św. Paweł z mieczem. W szczycie ołtarza odtworzone po pożarze postacie dwóch aniołów,  ambona i chrzcielnica oraz żeliwne stacje Drogi krzyżowej pochodzenia francuskiego, zamówione prawdopodobnie przez Piotra Galischet'a, właściciela wsi w XIX w. 

Na cmentarzu przykościelnym usytuowane są stare nagrobki, m.in. ostatnich właścicieli Izdebna - Plebańskich oraz fundatorki ołtarzy w kościele Anieli ze Świdzińskich Szymanowskiej, starościny wyszogrodzkiej, zmarłej w 1839 r.

Obiekt dostępny podczas mszy oraz po uprzednim umówieniu się z proboszczem parafii w Somiance.

Oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 14.09.2018 r.

Bibliografia

  • Izdebno Kościelne - kościół p.w. Zwiastowania NMP: http://www.drewnianemazowsze.pl/izdebno-koscielne-kosciol/

  • Izdebno Kościelne – drewniany kościół p.w. Zwiastowania N.M.P.: http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/2353,izdebno-koscielne-kosciol-pw--zwiastowania-nmp.html

  • Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa: tzw. białe - Kościół parafialny p.w. Zwiastowania NMP, oprac. Jerzy Domino 1987, Karta cmentarza, oprac. H. Lisińska, H. Sołtysik 1991; tzw. zielona: Kościół par. p.w. Zwiastowania NPM, oprac. From, 1959.

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. X, Dawne woj. warszawskie, z. 4, Powiat Grodzisko-Mazowiecki, Warszawa 1967, s. 10-11.

  • Kościół p.w. Św. Michała Archanioła: http://skarbiecmazowiecki.pl/obiekty/kosciol-pw-michala-archaniola-grodziski-grodzisk-mazowiecki-ks-dzieblowskiego-izdebno-koscielne-1-78,1.html#tabs-2

  • Mazowieckie kościoły drewniane, red. B. Jezierska, R. Nadolny, Warszawa 2009, s. 38.

  • J. Wiśniewski, J. Szałygin, Materiały do katalogu drewnianego budownictwa sakralnego na Mazowszu, Mazowsze nr 3/94, s.34.

  • Parafia p.w. Św. Michała Archanioła w Izdebnie Kościelnym – Drewniany kościół p.w. Św. Michała Archanioła i Zwiastowania NMP: http://www.swmichalarch.pl/historia-parafii,aw26,53

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Izdebno Kościelne
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. grodziski, gmina Grodzisk Mazowiecki - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy