plebania, Popowo Kościelne
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Plebania w stylu narodowym stanowi przykład dworkowej architektury polskiej na Mazowszu wzorowanej na XVIII w. dworach drobnej szlachty.

Historia

Pierwsze wzmianki o Popowie jako własności biskupa płockiego pochodzą z ok. 1203 r. Dobra popowskie pomiędzy 1380 a 1768 r. były własnością rodziny Popowskich herbu Pobóg, następnie Kozłowskich i Skarżyńskich.

W związku z rozwojem kultu maryjnego i ruchu pielgrzymkowego wokół słynącego łaskami obrazu Matki Bożej Popowskiej w roku 1665 w Popowie wybudowano pierwszą drewnianą kaplicę, będącą filią kościoła w Barcicach, którą rozbudowano w 1740 r. kosztem Erazma Bogdańskiego i Gabriela Popowskiego. Jej konsekracja przez biskupa Marcina Załuskiego, sufragana płockiego miała miejsce w 1743 r. Erekcja parafii z fundacji Michał Kozłowski herbu Jastrzębiec nastąpiła ok. 1768 r., jednak pierwszy proboszcz zaczyna rezydować w Popowie na stałe dopiero w 1808 r., a w obecnym budynku plebanii zamieszkiwać po jego wybudowaniu w 1838 r. jedynie na podstawie dzierżawy od dziedzica Popowa. Dopiero w 1907 kolejny proboszcz ks. Jan Krzyżewski kupił budynek plebani wraz zabudowaniami gospodarczymi od ówczesnego dziedzica Stanisława Skarżyńskiego. Podczas swojego użytkowania budynek plebani był sukcesywnie remontowany, ostatnio ok. 10 lat temu  (m.in. drewniany frontowy ganek zastąpiono murowanym).

Opis

Plebania usytuowana jest frontem do głównej wiejskiej drogi prowadzącej z Popowa Kościelnego do Barcic, w odległości ok. 70 m na północ od drogi. Posesja od strony południowej ogrodzona jest murem z polnych kamieni z obdaszkiem, z pozostałych stron płotem sztachetowym. Wjazd na posesję prowadzi przez metalową dwuskrzydłową bramę. Za budynkiem plebani, od strony północnej usytuowany jest duży ogród, po jego obu stronach znajdują się dwie oficyny. Wokół plebanii, przy drodze wjazdowej i wzdłuż ogrodzenia znajdują się liczne nasadzenia drzew (świerki, lipy, buki) i krzewów. 

Budynek ze ścianami murowanymi z cegły, obustronnie otynkowanymi, na narożach boniowanymi, poprzedzony jest od strony południowej czterokolumnowym gankiem zwieńczonym tympanonem nakrytym dachem dwuspadowym. Całość budynku nakrywa dach naczółkowy pokryty dachówką. Więźba dachowa wykonana została w konstrukcji krokwiowo-jętkowej wspartej na stolcach. Stropy i podłogi wykonane zostały z drewna. Plebania rozplanowana jest na rzucie prostokąta, pięcioosiowa, w układzie dwutraktowym, z prostokątną przelotową środkową sienią. Od strony zachodniej do szczytu budynku dostawiona została przybudówka na planie prostokąta, która nakryta została pulpitowym dachem.

Obiekt dostępny po uprzednim umówieniu się z proboszczem parafii w Krajkowie.

Oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 08.09.2018 r.

Bibliografia

  • Katalog kościołów diecezji płockiej, Płock 1948.

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. X., woj. warszawskie, z. 28, Powiat wyszkowski (opr. I. Galicka, H. Sygietyńska i D. Kaczmarzyk, Warszawa 1974, s. 10-11).

  • Karta ewidencyjna zabytku architektury i budownictwa: tzw. biała - Plebania, oprac. Elżbieta Stawska, Zenon Birkholz 1986.

  • Plebania przy kościele p.w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, https://mazowsze.szlaki.pttk.pl/283-pttk-mazowsze-kosciol-pw-narodzenia-najswietszej-maryi-panny

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: 1838 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Popowo Kościelne 65
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. wyszkowski, gmina Somianka
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy