Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

zespół dworski - Zabytek.pl

zespół dworski


dwór XVIII w. Brześce

Adres
Brześce, Osiedlowa 2

Lokalizacja
woj. mazowieckie, pow. piaseczyński, gm. Góra Kalwaria - obszar wiejski

Folwark w Brześcach jest jednym z niewielu założeń dworskich gdzie krajobraz historyczny zachowany mimo znacznych przekształceń, tak wyraziście ukazuje fazy rozwoju siedzib ziemiańskich na przestrzeni wieków.

Dominanta założenia, czyli jezioro Brześkie znajdujące się po wschodniej stronie folwarku, jest pozostałością koryta Wisły. Niewielki kanał znajdujący swoje źródło i ujście w jeziorze, okalający wzniesienie z budynkiem dworu i kuchni dworskiej to pozostałości fosy broniącej niegdysiejszą rezydencję warowną. Prawdopodobnie na miejscu obecnego dworu wznosiła się rycerska wieża mieszkalna związana z rodem Brzeskich – właścicieli Brześc w XV wieku.

Dla wizerunku dworu najistotniejszym jest fakt nabycia w 1784 r. przez uszlachconego Jana Kantego Fontanę (1731-1800), architekta, geometrę, burgrabiego Zamku Królewskiego w Warszawie, brata Jakuba Fontany i syna Józefa Fontany. Temu właścicielowi wsi przypisywana jest budowa lub przebudowa dworu. W oparciu o najnowsze badania skłonni jesteśmy przypisać mu również budowę lub przebudowę kuchni dworskiej i spichlerza (istniejących do dziś), a także hipotetycznie oranżerii, gorzelni, holendernii oraz założenia parkowo – ogrodowego i winnicy (nieistniejących).

Oś wjazdowej alei lipowo – kasztanowej z mostkiem nad dawną fosą, w kierunku jeziora prowadzi do osi dworu. Dzięki takiemu sytuowaniu, po otwarciu przeciwległych w sieni, dwuskrzydłowych drzwi, mamy okazję podziwiać niezwykle malowniczy widok „esowatego” wjazdu od południowego-zachodu i spiętrzenia planów na północnym-wschodzie: zbocza wzniesienia, rozległej tafli jeziora, pasa zieleni i pól. Zmiana orientacji dworu w celu osiągnięcia tego „reprezentacyjnego” efektu nastąpiła zapewne wraz z budową nowej siedziby; zachowana wcześniejsza piwnica nie odpowiada obrysowi przyziemia dworu. Wjeżdżając przez bramę tuż obok wozowni widzimy na wzniesieniu bryłę dworu flankowaną kuchnią dworską, lecz prostą linię w kierunku dworskiego ganku przecina kanał, natomiast wjazd prowadzi łukiem, wzdłuż alei, przez mostek i kończy się owalnym podjazdem, gdzie zachował się unikatowy, jeden z dwóch zachowanych w Polsce, kulowy zegar słoneczny wskazujący czas za pomocą cienia, bez użycia gnomonu. Tę finezyjną kompozycję krajobrazu przypisać należy Janowi Kantemu Fontanie.

Dane obiektu zostały uzupełnione przez użytkownika Filip .

Rodzaj: dwór

Forma ochrony: Rejestr zabytków

Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_14_ZE.56324