Kolegium w zespole klasztornym Pijarów, Łuków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kolegium w zespole klasztornym Pijarów

Łuków

photo

Dawny zespół klasztorny Pijarów (ob. zespół kościoła par.) to monumentalny w skali miasta barokowy kompleks budynków składający się z kościoła pw. Przemienienia Pańskiego (proj. Antoniego Solariego, architekta króla Augusta III) i d. klasztoru, wzniesionych w l. 1725-1762, oraz budynku kolegium z 1819 r. W kościele zachowane wyposażenie z XVIII w.

Historia

Pijarzy zostali sprowadzeni do Łukowa z inicjatywy szlachty łukowskiej. Pierwsi zakonnicy przybyli w 1697 i wówczas rozpoczęto budowę drewnianego kolegium (1701) oraz kościoła, które spłonęły w 1725 r. Nową murowaną świątynię zaprojektował architekt - dyletant ks. Jan Ciołkoszewicz – jednak źle postawione mury trzeba było rozebrać. Od 1733 budowę podjęto na nowo, zatrudniając arch. królewskiego Antoniego Solariego, który we współpracy z wybitnym arch. Pawłem Antonim Fontaną opracował projekt i kierował budową do r. 1752, kiedy przejął ją Jan Krzysztof Kluk (ojciec ucznia kolegium, znanego przyrodnika ks. Jana Kluka). Dwuwieżowa fasada bazyliki, ujęta gmachami szkoły i klasztoru, nawiązywała do warszawskiej świątyni zakonu. Budowę kościoła i klasztoru ukończono w 1762 r. Drewniany budynek kolegium spalony w 1812 r. został zastąpiony nowym, wzniesionym w l. 1817-1819. Szkoła Pijarów w Łukowie była jedną z pierwszych, które wprowadziły nauczanie wg przepisów Komisji Edukacji Narodowej i prezentowała wysoki poziom nauczania. W 1831 Rosjanie zajęli szkołę na cele wojskowe; w 1833 zamieniono ją na gimnazjum rządowe, a następnie szkołę powiatową. Po kasacie zakonu w 1864 kościół stał się świątynią par., a w budynkach d. klasztoru i kolegium umieszczano różne placówki (szpital, liceum medyczne, biura).
Kościół kilkakrotnie remontowany, m.in.: 1871-1875 (remont wież i dachu); 1883 (wzniesienie schodów przed fasadą i figury Chrystusa wg proj. Bolesława Syrewicza); l. 20. i 70. XX w. (częściowa zabudowa wirydarza); 1987 (remont wież); pocz. XXI w. (remont generalny).
Z zespołem popijarskim funkcjonalnie związany jest także (usytuowany w pobliżu) tzw. Konwikt Szaniawski zbudowany w l. 1728-1733 – ob. Muzeum Regionalne. Założony przez bpa krakowskiego Konstantego Felicjana Szaniawskiego z  przeznaczeniem dla kształcących się tu młodzieńców z rodziny Szaniawskich.

Opis

Kolegium dwukondygnacyjne, wzniesione na planie litery „L” wzdłuż ul. Piłsudskiego. Wnętrze wielodzielne z traktem pomieszczeń od ulicy i korytarzem od dziedzińca. Murowane z cegły i otynkowane. Elewacje podzielone gzymsami, otwory okienne od frontu ujęte dekoracyjnymi opaskami.

Zabytek dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym

oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 26-01-2018 r

Bibliografia

  • Ausz M., Szkoły pijarskie na Lubelszczyźnie w wiekach XVII-XIX, Lublin 2006, passim.
  • Bernatowicz T., Solari Antoni (1700-1763), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XL/2, Warszawa-Kraków 2000, s. 245.
  • Kowalczyk J., Architektura sakralna między Wisłą a Bugiem w okresie późnego baroku, [w:] Kłoczowski J. et al., Dzieje Lubelszczyzny, t. VI. Między Wschodem a Zachodem, cz. III, Kultura artystyczna, Lublin 1992, s. 49, 53, 56.
  • Majewski J. S., Łuków miasto powiatowe w województwie lubelskim, Łuków 1930, s. 18-24.
  • Milewski T., Parafia rzymsko-katolicka Przemienienia Pańskiego w Łukowie. Zarys dziejów, Łuków 2001.
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, t. 36, cz. 1: Województwo siedleckie, Warszawa 1988, s. 118.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, pr. zb., Warszawa 2016, s.870-871.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: 1817 - 1819
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Józefa Piłsudskiego 14, Łuków
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. łukowski, gmina Łuków (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy