Funkcja czasowo wyłączona. Zapraszamy wkrótce.

bursa im. Mikołaja Kopernika, ob. Centrum Kształcenia Ustawicznego, Jarosław
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

bursa im. Mikołaja Kopernika, ob. Centrum Kształcenia Ustawicznego

Jarosław

photo

Najstarszy zachowany budynek bursy szkolnej w Jarosławiu. Przykład historyzującej zabudowy małego miasta i jednocześnie świadectwo dbałości lokalnej społeczności o rozwój młodzieży.

Historia

Inicjatywa założenia bursy dla kształcącej się „niezamożnej” młodzieży powzięta została dnia 19 lutego 1873 r. - w 400. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika - przez grono nauczycieli gimnazjalnych, pod kierunkiem ks. Franciszka Wojnara. Już w roku założenia w wynajętym  domu przy ul. 3 Maja zamieszkało 11 uczniów. Jednak dopiero po 25 latach Towarzystwo Bursy im. Mikołaja Kopernika nabyło grunt zw. „po Widackich” pod budowę domu własnego na Głębockim Przedmieściu, ob.  ul. 3 Maja 31. Zatem przedmiotowy obiekt został wzniesiony w ostatnich latach XIX w. (po 1898 r.). Usytuowany był w otoczeniu ogrodu uprawianego przy pomocy i na potrzeby wychowanków internatu. Na piętrze mieściła się kaplica, w której codziennie odprawiano mszę św. Przed 1910 r., z uwagi na niedostatek pomieszczeń (w bursie mieszkało wówczas ponad 60 chłopców) ołtarz w kaplicy został oddzielony drewnianą, rozsuwaną ścianą, a jej wnętrze zaadaptowano na salę do wspólnej nauki. Deski na ścianę, nowe ławki i stoły ofiarował Witold Książę Czartoryski. W 1913 r. w ogrodzie urządzono plac do ćwiczeń gimnastycznych i wyposażono go dzięki ofiarności Księcia Czartoryskiego. W tym roku wykonano także remont wnętrz bursy i wprowadzono oświetlenie gazowe. Stale pojawiający się problem zawilgocenia ścian został czasowo wyeliminowany przez wprowadzenie izolacji ścian w 1933 r. Po II wojnie światowej budynek był nadal użytkowany jako internat dla młodzieży. Podczas remontu w latach powojennych wykonano tynki na całej powierzchni elewacji zatracając tym samym jego pierwotny wystrój architektoniczny – ceglane wątki w elewacjach. W 2000 r. budynek został przystosowany do potrzeb Centrum Kształcenia Ustawicznego. W kolejnych latach wykonano generalny remont obiektu, izolację fundamentów, remont dachu i elewacji. W trakcie prac (w 2011 r.) we wnętrzach odkryto fragmenty dekoracji malarskich w d. kaplicy, wykonano pełną konserwację malowideł: przedstawienia z figurą świętego Stanisława Kostki (?) oraz dekoracji ornamentalnych na ścianach i suficie.

Opis

Budynek usytuowany jest przy ul. 3 Maja, głównym trakcie prowadzącym z Przemyśla do Jarosławia, na terenie dawnego Przedmieścia Głębockiego.  Jest to gmach wolnostojący, cofnięty nieco w tył działki, z przedgródkiem obsadzonym współcześnie ozdobnymi krzewami. Założony na rzucie prostokąta z pseudoryzalitami w osiach bocznych, w elewacjach frontowej i tylnej. Murowany jest z cegły i otynkowany, dwukondygnacyjny, na wysokim podpiwniczeniu, kryty dachem czterospadowym. Elewacja frontowa jest siedmioosiowa, z wejściem pośrodku ujętym pilastrami wspierającymi półokrągły naczółek. Boniowany parter oddzielony został gzymsem międzykondygnacyjnym od piętra, otwory okienne ujęte opaskami z uszakami i kluczem na osi. W górnej kondygnacji w partii ryzalitów okna rozdzielono  płycinami i ujęto opaskami z przewiązkami, w partii pomiędzy ryzalitami wprowadzono okna półokrągłe, flankowane pilastrami dźwigającymi proste naczółki. Elewacje boczne rozczłonkowane są gzymsem i przeprute oknami w prostych opaskach (w dwóch osiach od wsch. i trzech od zach.). Elewacja tylna siedmioosiowa, gładka, bez dekoracji. Wnętrze z trzema traktami wzdłużnymi i dwoma poprzecznymi, z sienią wejściową i klatką schodową na osi. Drewniane schody zdobi oryginalna, metalowa balustrada. Na piętrze, we frontowym trakcie, znajduje się dawna kaplica z dekoracjami malarskimi ścian o motywach roślinno-geometrycznych i przedstawieniem świętego pośród obłoków na ścianie wschodniej.

Zabytek dostępny. Możliwość oglądania wnętrza po uzgodnieniu z właścicielem.

Opr. Jadwiga Stęchły, NID OT w Rzeszowie, 28-03-2018 r.

Bibliografia

  • Sprawozdania Towarzystwa Bursy im. Mikołaja Kopernika w Jarosławiu, Jarosław 1903, 1911,1913.
  • Księga pamiątkowa poświęcona zjazdowi jubileuszowemu z okazji 50-lecia istnienia Gimnazjum I w Jarosławiu, 1884-1934, pr. zb., Jarosław 1934.
  • Karta ewidencyjna, Budynek Internatu Liceum Ogólnokształcącego, oprac. Piekarz T., 1991 r., Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków z siedzibą w Przemyślu.
  • 125 – Lat I Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Jarosławiu, pr. zb., Jarosław 2010

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: 1898 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: 3 Maja 31, Jarosław
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. jarosławski, gmina Jarosław (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy