Historia

Kościół ewangelicki, obecnie ewangelicko-augsburski parafialny kościół Zbawiciela, zbudowany został w latach 1785-88 według projektu architekta Carla Gottharda Langhansa na miejscu wcześniejszej, szachulcowej świątyni ewangelickiej z 1742 roku. Kamień węgielny pod budowę kościoła położono 8 sierpnia 1785 roku, w czasie, kiedy pastorem był Gottfried Breth. Kościół poświęcono 24 listopada 1788 roku. Wieżę przebudowano (pierwotnie była na planie koła), a pseudokopułę remontowano w latach 1862-64. Data 23 czerwca 1946 roku uznawana jest za początek działalności polskiej parafii ewangelicko-augsburskiej w Wałbrzychu. Od 1972 roku kościół pełni funkcję parafialnego kościoła ewangelicko-augsburskiego.

Opis

Kościół Zbawiciela usytuowany jest na wyniesieniu, po południowej stronie Placu Kościelnego, przy którym usytuowana jest również plebania ewangelicka (adres: pl. Kościelny 4). Kościół jest budowlą założoną na rzucie prostokąta, z prostokątną zakrystią od strony wschodniej oraz wieżą od strony zachodniej; korpus nakryty został dachem czterospadowym, zakrystia – trójspadowym; wieża prostokątna u podstawy, powyżej kwadratowa i w najwyższej kondygnacji ośmioboczna, ze zwieńczeniem w postaci ośmiobocznego, ceglanego hełmu. Główne wejście do kościoła znajduje się w fasadzie w zachodniej elewacji wieży, we wgłębnym portyku zwieńczonym trójkątnym naczółkiem. Dłuższe elewacje rozczłonkowane są pozornymi ryzalitami, zwieńczonymi trójkątnymi tympanonami w poziomie dachu; okna w elewacjach południowej i północnej umieszczono w dwóch poziomach (dolne niskie, prostokątne, górne wysokie, zamknięte półkoliście, z trójkątnymi naczółkami). Wnętrze kościoła jednoprzestrzenne, salowe, nakryte eliptyczną pseudokopułą, wokół konstrukcja dwukondygnacyjnych empor opartych na murowanych filarach w części dolnej oraz kolumnach jońskich powyżej, o pełnych balustradach. Zachowane jednorodne wyposażenie kościoła z końca XVIII wieku. 

Zabytek dostępny. 

Oprac. Bogna Oszczanowska, OT NID we Wrocławiu, 06.11.2018 r.