Drewniane kościoły południowej Małopolski,
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Drewniane kościoły południowej Małopolski

photo

Wpis na Listę światowego dziedzictwa drewnianych kościołów południowej Małopolski obejmuje:

  • kościół pw. św. Michała Archanioła w Binarowej,
  • kościół pw. Wszystkich Świętych w Bliznem,
  • kościół pw. św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim,
  • kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Haczowie,
  • kościół pw. św. Leonarda w Lipnicy Murowanej,
  • kościół pw. św. Filipa i św. Jakuba w Sękowej.
 

W skład dobra weszło sześć najstarszych i wyróżniających się najlepszym stanem zachowania drewnianych świątyń zlokalizowanych na Pogórzu Karpackim, w północnej części Karpat Zachodnich. Wszystkie świątynie nadal pełnią pierwotną funkcję, a niektóre są wyjątkowo istotne pod względem religijnym, ponieważ znajdują się w nich otoczone kultem wizerunki.

Drewniane kościoły południowej Małopolski są szczególnym przykładem tradycji wznoszenia kościołów w kulturze rzymskokatolickiej w okresie średniowiecza. Obiekty łączy nie tylko czas powstania i materiał, ale również forma architektoniczna oraz konstrukcja. Gotyckie, orientowane świątynie składają się z nawy, węższego od niej trójbocznie zamkniętego prezbiterium oraz późniejszych, dostawionych od zachodu wież z izbicami (wyjątek stanowi bezwieżowa świątynia w Lipnicy Murowanej). Bryły kościołów otaczają podcienia, tzw. soboty. Świątynie, zbudowane w popularnej w tym czasie w północnej i wschodniej części Europy technice zrębowej, wyróżnia specyfika rozwiązań konstrukcyjnych. Zastosowanie systemu więźbowo-zaskrzynieniowego umożliwiło wprowadzenie wspólnych dla prezbiteriów i naw wysokich, krytych gontem dachów, wzmacniających konstrukcję budynków. Wieże posiadają z kolei konstrukcję słupowo-ramową. Kultywowanie tradycji, w tym znajomości charakterystycznych dla regionu technik ciesielskich, pozwoliło na zachowanie oryginalnego charakteru obiektów.

Reprezentacyjne, fundowane przez rodziny szlacheckie kościoły, wyróżnia znakomity detal architektoniczny oraz bogate i wartościowe pod względem artystycznym wystrój i wyposażenie, powstałe w wielu technikach i stylach. Na szczególną uwagę zasługują polichromie, w tym te wykonane przy użyciu tzw. patronów (szablonów). Dekoracje posiadają różnorodne programy ikonograficzne, a zgodnie ze średniowieczną tradycją ich tematyka nierzadko niesie treści edukacyjne.

Warto podkreślić walory krajobrazowe kościołów, które stanowią dominanty przestrzenne i w większości są urokliwie położone w śródgórskich dolinach.

Drewniane kościoły południowej Małopolski zostały wpisane na Listę światowego dziedzictwa w 2003 r. podczas 27. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Paryżu (dec. 27 COM 8C.36).

Wpisu dokonano na podstawie kryteriów III i IV:

Kryterium III:

Drewniane Kościoły stanowią ważne świadectwo średniowiecznej tradycji budownictwa sakralnego, połączonego z liturgicznymi i kultowymi funkcjami kościoła rzymskokatolickiego w odrębnym regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Kryterium IV:

Kościoły te są najbardziej reprezentatywnymi przykładami zachowanych gotyckich kościołów wzniesionych w konstrukcji wieńcowej. Są one szczególnie imponujące w swoim wystroju i konstrukcji, będąc fundacją szlacheckich rodzin jako symbol socjalnego i politycznego prestiżu.

Obiekty są udostępniane zwiedzającym.

Oprac. na podstawie materiałów NID, 30-11-2015 r.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kulturowy
  • Chronologia: XV - XVI w.
  • Forma ochrony: UNESCO
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. , gmina
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy