Obecny tzw. dworek Chopina to dawna oficyna dworska majątku rodziny Skarbków. Wieś Żelazowa Wola należała do nich od końca XVIII wieku. W majątku pracowali rodzice Chopina – Justyna z Krzyżanowskich i przybyły z Francji Mikołaj Chopin. Dwór Skarbków, jak i prawa oficyna nie przetrwały. Zachowała się lewa oficyna, w której urodził się kompozytor i którą zamieszkiwali krótko Chopinowie.

Historia

Już w XIX wieku zaczęto interesować się dworkiem, jako miejscem urodzenia Fryderyka Chopina, jednak dopiero w 1928 roku wykupiono budynek i przystąpiono do prac przystosowujących obiekt do otworzenia w nim muzeum. Dokonano wówczas przebudowy oficyny i zmieniono jej układ wnętrza według projektu Lecha Niemojewskiego. W tym czasie zaczęto również realizować założenia parkowego projektu prof. Franciszka Krzywdy-Polkowskiego (1932-38). Powstał on w miejscu dawnego, zdewastowanego parku krajobrazowego z końca XVIII wieku. Przy wejściu na teren dworku, w części zachodniej znajduje się budynek administracyjny z 1931 roku. Po II wojnie światowej kompleks odrestaurowano. Od 1953 roku opiekę nad terenem sprawowało Towarzystwo im. Fryderyka Chopina, a od 2005 roku funkcję tę przejął Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. W 2010 roku z okazji dwusetnej rocznicy urodzin kompozytora park został zmodernizowany.

Opis

Budynek jest murowany, parterowy, zbudowany na planie prostokąta, siedmioosiowy. Od frontu usytuowano ganek z dwiema pogrubionymi kolumnami, z półkolistą płyciną w tympanonie. Wewnątrz nie ma już niestety oryginalnego wyposażenie dworu. Dziewiętnastowieczny wystrój, zaprojektowany w okresie dwudziestolecia międzywojennego XX wieku jest syntezą wyobrażeń o kulturze staropolskiej. Znajdują się tu między innymi: kominek, piec kaflowy, komplet mebli, liczne portrety i pejzaże.

Otaczający dworek park powstał na nowo w XX wieku i nadano mu charakter pomnika. Prace prowadzono tu w latach 1932-1938. Jest to jedno z najciekawszych przedsięwzięć z dziedziny ogrodnictwa, jakie wykonano w okresie międzywojennym. Geometryczny, lecz zarazem asymetryczny układ kompozycyjny parku czyni historyczną oficynę centralnym punktem. Prowadzi do niej od wejścia długa, ukośna aleja zakończona tuż przed budynkiem zbiornikiem wody. Po stronie wschodniej znajduje się krąg z żywopłotów zamknięty ścianą budynku. Zakres działań obejmował ponadto ukształtowanie, od południa tarasów i schodów wykorzystujących naturalne obniżenia terenu i opadających swobodnie ku rzece Utracie. Na końcu zejścia znajduje się scena muzyczna, oddzielona stawem od tarasów – widowni. W całym parku powstały ponadto altany, zadaszenia przeciwdeszczowe, pergole, ścieżki, alejki, drogi i schodki. Uregulowano brzeg rzeki Utraty i wyznaczono miejsce pod zabudowania gospodarcze, sad i warzywnik. Drzewostan skomponowano z licznych okazów roślin rodzimych, kontynentalnych, ale również i pozaeuropejskich. Na terenie zespołu ustawiono również kilka pomników upamiętniających Fryderyka Chopina (w tym obelisk z medalionem z 1894 roku) oraz kamień pamiątkowy poświęcony twórcy parku, profesorowi Krzywdzie-Polkowskiemu.

Obiekt jest dostępny dla zwiedzających, szczegółowe informacje na stronie - Fryderyk Chopin - The Fryderyk Chopin Museum

Oprac. Bartłomiej Modrzewski, OT NID w Warszawie, 10.09.2014 r.

Bibliografia

• T. Glinka, M. Kamiński, M. Piasecki, K. Przygoda, A. Walenciak, Mazowsze północne. Przewodnik, Warszawa 1998.
• Historia domu urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli, Muzeum Fryderyka Chopina [http://chopin.museum/pl/museum/zelazowa_wola/id/216], dostęp: 10-09-2014.
• T. S. Jaroszewski, W. Baraniewski, Pałace i dwory w okolicach Warszawy, Warszawa 1992.
• Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. X: Województwo warszawskie, red. I. Galicka, H. Sygietyńska, z. 24: Powiat sochaczewski, oprac. I. Galicka, H. Sygietyńska, inwen. D. Kaczmarzyk Warszawa 1973.
• L. Majdecki, Historia ogrodów, Warszawa 1978.