kościół parafialny pw. Znalezienia Krzyża - Zabytek.pl
Adres
Dobranowice
Lokalizacja
woj. małopolskie,
pow. krakowski,
gm. Igołomia-Wawrzeńczyce
XIX w. zachowującej zapewne niewielkie, zdeterminowane położeniem, gabaryt pierwotnej XIV wiecznej świątyni i adaptującej ściśle jej sytuację; wskazuje na to spójność kompozycyjna obecnego kościoła i kaplicy cmentarnej.
Historia
W 1530 r. Dobranowice i Poborowice były wzmiankowane jako osobne wsie, ale już w roku 1616 Jerzy i Zuzanna Obalkowscy są wymienieni jako łączni dziedzice obu wsi. W roku 1629 jak i w rejestrze z 1680r. podobnie poświadczającym dalej własność wsp. Obalkowskich. Wieś wg. przekazów należała kolejno do: Bogusława Śląskiego (1783), Franciszka Treutlera (1801)/zm1804/, Józefy Treutler de Traubenberg (1816), Ignacego Treutlera de Traubenberg (1881)/zm.1851/, Juliusza Kochanowskiego (1898)/zm.1881/ oraz Kochanowskiej (wdowy?), która rozparcelowała majątek dworski, czego konsekwencją było zburzenie (ok.r.1900) dworu w Dobranowicach; jego stopniową rozbiórkę podjęto już ok. r. 1886 wykorzystując materiał –wg. ustnej tradycji –do budowy nowego kościoła w d. Poborowicach. Najstarsze wzmianki o drewnianym kościele w Poborowicach (p.w. św. Krzyża) znajdujemy w zapiskach Długosza z XIVw. Jest on też odnotowany w spisach świętopietrza –najstarszy z 1381r. Zniszczoną w okresie reformacji świątynię odbudowali (lub wznieśli na nowo) w 1614r. wspomniani już Obalkowscy. Dotrwała do roku 1887 ( w międzyczasie odnawiana staraniem Franciszka Treutlera, w roku 1802),kiedy to ówczesny proboszcz Władysław Kuciński podjął jej rozbiórkę z uwagi na zły stan zachowania, wznosząc „w niespełna dwa miesiące” według planów Adolfa Józefa Opida (1838-1892) krakowskiego budowniczwego, obecny murowany kościól o zachowanej do dziś formie neogotyckiej.
Opis
Do świątyni od zachodu prowadzą wysoki, strome schody. Kościół w stylu neogotyckim, orientowany jednonawowy. Bryła kościoła prosta. Do prostokątnego jednonawowego korpusu dostawione nieco węższe prezbiterium zamknięte trójbocznie. Od północy zakrystia, od południa w połowie długości nawy niewielka prostokątna kruchta. W narożnikach korpusu nawowego uskokowe przypory. Elewacje nawy oraz wierzchołki prezbiterium również wzmocnione niewielkimi szkarpami. Świątynia nakryta dachem dwuspadowym o znacznym spadzie. Nad nawą ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę. Na ażurowej „latarni” w formie kolumienek cebulasty hełm. Ściany boczne nawy trójosiowe z smukłymi zwieńczonymi ostrołukowo oknami, podobne okna w ścianach bocznych przezbiterium. Ściany szczytowe schodkowe, wznoszące się ponad kalenicę dachu w których płyciny w formie bardzo smukłych ostrołukowych okien. Poniżej linii dachu odcięte niewielkim gzymsikiem gładkie ściany pozbawione dekoracji architektonicznych. Nad głównym wejściem jak i na ścianie zamykajęcej przezbiterium umieszczone osiowo okrągłe otwory okienne.
Kościół murowany z cegły, cokół również ceglany wykończony obecnie okładziną kamienną, ściany tynkowane, pokrycie dachowe kościoła jak i wieży z sygnaturką wykonane z blachy. Posadzka z kwadratowych płyt kamiennych -wzór szachownicowy skośny (45°względem ścian). Wnętrze nakryte stopem płaskim pokrytym malowidłami.
Całość założenia dostępna od zewnątrz, wnętrza dostępne w czasie nabożeństw.
Oprac. Grzegorz Młynarczyk, OT NID w Krakowie 04.2020
Rodzaj: kościół
Wyznanie: rzymskokatolickie
Materiał budowy:
ceglane
Styl obiektu: neogotycki
Forma ochrony: Rejestr zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_12_BK.193815