Kościół pw. Serca Jezusa, ob. kościół par. pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, Bydgoszcz
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół pw. Serca Jezusa, ob. kościół par. pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

Bydgoszcz

photo

Kościół o tynkowanej fasadzie, z kamiennym detalem, wyróżnia się spośród  ceglanych obiektów sakralnych wznoszonych w Bydgoszczy w XIX i na początku XX wieku. W jego wnętrzu zastosowano konstrukcję żelbetową, co było wówczas w Bydgoszczy nowością.

Historia

Neobarokowy kościół zaprojektowany przez Oskara Hossfelda dla niemieckich katolików wznoszono w latach 1910-1913. Prace budowlane, prowadzone pod nadzorem Otto Mandtke przez firmę budowlaną Emila Heidemanna, sfinansowane zostały dzięki funduszom rządowym. Pokryły one 95% kosztów przedsięwzięcia. Polichromię we wnętrzu wykonał malarz Ernest Fey z Berlina. Rzeźbiarz Schreiner z Ratyzbony był twórcą postaci śś. Piotra i Pawła w głównym portalu. Pozostałe figury na elewacjach są dziełem Meyera i Webera z Wilmersdorf. Autorem prac rzeźbiarskich we wnętrzu był Franke Vauschutz z Charlottenburga. Gmach konsekrował 19 czerwca 1913 roku sufragan gnieźnieński ksiądz biskup W. Kloske. Początkowo świątynia była kościołem pomocniczym w obrębie parafii farnej. Do 1920 roku służyła duszpasterstwu katolików niemieckich, a następnie duszpasterstwu katolików polskich i niemieckich (nabożeństwa niemieckie zlikwidowano 17 lutego 1924 roku). W 1924 roku kardynał Edmund Dalbor wydał dekret o powstaniu w Bydgoszczy pięciu nowych parafii, w tym parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa. Od 1925 roku jej proboszczem był ksiądz kanonik Kazimierz Stepczyński - zamordowany przez Niemców w 1939 roku. Kościół nie ucierpiał w czasie wojny. W latach 1982-1988 odnowiono wnętrze kościoła, a w 2002 roku przeprowadzono na zewnątrz świątyni prace remontowo-konserwatorskie.

Opis

Dominujący nad placem Piastowskim neobarokowy kościół, ustawiony jest w osi północ-południe (z dwuprzęsłowym prezbiterium od strony północnej). Założoną na planie krzyża łacińskiego świątynię o układzie bazylikowym, zamyka poligonalna absyda. Od strony wsch. nad korpusem dominuje wysoka, trzykondygnacyjna wieża zegarowa, zwieńczona dzwonowatym hełmem z latarnią. Elewacja frontowa południowa, podzielona pilastrami z kompozytowymi kapitelami, zwieńczona jest wydatnym wklęsło-wypukłym szczytem. Portal wejścia głównego ujmują kolumny jońskie, ponad którymi belkowanie zwieńczone odcinkami wolutowych gzymsów z pełnoplastycznymi rzeźbami śś. Piotra i Pawła. Pomiędzy przerwanym naczółkiem umieszczono okazały kartusz z inskrypcją: „Laudate Dominum omnes gentes./Laudate eum omnes populi”. Po obu stronach portalu głównego mniejsze wejścia. Drugą kondygnację zdobią trzy otwory okienne zamknięte łukiem dzwonowatym, nad środkowym oknem umieszczony jest kartusz. Elewację zamyka dekoracyjny szczyt z płaskorzeźbionym Okiem Opatrzności adorowanym przez putta, poniżej inskrypcja: „Oculi mei crunt aperti, et oures meac cree me od orationem ciuf, gui in loco isto oraverit”. Całość wieńczy krzyż z promieniami (w typie monstrancji). Trójbocznie zamknięte prezbiterium flankują dwie niskie wieże zwieńczone baniastymi hełmami z latarniami. Górują one nad aneksami prezbiterialnymi dostępnymi przez dekoracyjne portale. W zewnętrznych ścianach naw bocznych prostokątne okna, w nawie głównej eliptyczne. W zamknięciu transeptu od strony wsch. i zach. wejścia boczne do kościoła ujęte w dekoracyjne portale. Trójnawowe wnętrze oddziela od prezbiterium spłaszczony łuk tęczowy. Wnętrze przekrywa sklepienie kolebkowe. Nad skrzyżowaniem naw umieszczona jest kopuła pozorna, ozdobiona iluzjonistyczną polichromią z wizerunkami 12 apostołów. Wyposażenie świątyni jest neobarokowe.

Zabytek dostępny dla zwiedzających.

Oprac.  Agnieszka Wysocka, Pracownia Dokumentacji, Popularyzacji Zabytków i Dziedzictwa Narodowego, Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy, 08.11.2014 r.

Bibliografia

  • Kuberska I., Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu, „Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu”, nr 3, 1998, s. 61-82.
  • Wojdak E., Postępowe idee protestanckiej architektury sakralnej w bydgoskim budownictwie kościelnym ostatniej ćwierci XIX wieku, „Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu” nr 17, 2013, s. 18-33.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1910-1913 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: plac Piastowski , Bydgoszcz
  • Lokalizacja: woj. kujawsko-pomorskie, pow. Bydgoszcz, gmina Bydgoszcz
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy