Cmentarz ewangelicko-augsburski, Bielsko-Biała
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Cmentarz ewangelicko-augsburski

Bielsko-Biała

photo

Cmentarz ze względu na walory artystyczne należy do najcenniejszych tego typu kompleksów w skali regionu. Odznacza się oryginalną koncepcją założenia w typie ogrodu cmentarnego połączonego z kompleksem zabudowy towarzyszącej na wzór Campo Santo. Wartość cmentarza wiąże się ponadto z czytelnym i nieprzekształconym historycznym układem, jak również dobrze zachowanymi, zabytkowymi pochówkami, będącymi cennymi przykładami sztuki sepulkralnej z początku XX w. Jest zarazem jedną z najważniejszych nekropolii miasta, na której spoczywa wiele znaczących i zasłużonych dla Bielska osobistości.

Historia

Otwarcie cmentarza ewangelickiego, tzw. nowego, nastąpiło po wyczerpaniu miejsc na pochówki na dotychczasowym cmentarzu przy ulicy Frycza-Modrzewskiego na Bielskim Syjonie. Nowa nekropolia, wytyczona na peryferiach ówczesnego Bielska, powstała w latach 1909-1911 w oparciu o projekt Hansa Mayra, wiedeńskiego architekta znanego m.in. z realizacji cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej w rejonie Gorlic.

Opis

Cmentarz znajduje się w północnej części śródmieścia Bielsko-Białej, na Górnym Przedmieściu, przy skrzyżowaniu ulicy Listopadowej i Asnyka. Nekropolia o charakterze ogrodu cmentarnego rozlokowana jest na planie nieregularnego czworokąta. Układ cmentarza, podporządkowany zastanej parceli, składa się z trzech odmiennie zakomponowanych, skomunikowanych za pomocą siatki szerokich alei sektorów: południowego i północno-wschodniego, złożonego z rzędów nagrobków rozmieszczonych między równoległymi alejami oraz centralnego z półokrągłym środkiem i radialnie rozchodzącymi się od niego ścieżkami. W południowo-zachodniej części znajduje się wyraźnie wyodrębniony, wzorowany na Campo Santo, kompleks zabudowy towarzyszącej poprzedzony bramą wejściową, natomiast w części północno-zachodniej niezagospodarowana obecnie część dawnej szkółki ogrodniczej. Usytuowany w części południowo-zachodniej zespół obiektów rozlokowany został wokół prostokątnego dziedzińca. W skład założenia wchodzi neobarokowo-secesyjna, jednonawowa kaplica cmentarna (od północnego wschodu), kostnica w stylu uproszczonego klasycyzmu (od południa) oraz parterowy dom grabarza (od północnego zachodu), połączone arkadowymi murami i przejściami na cmentarz oraz analogiczną bramą wejściową (od zachodu).

Na cmentarzu znajduje się wiele cennych pod względem artystycznym i historycznym nagrobków, a w północnej części nekropolii umieszczono żeliwny krzyż z 1935 r. poświęcony poległym w I wojnie światowej.

Zabytek dostępny, otwarty codziennie dla zwiedzających.

Oprac. Agnieszka Olczyk, OT NID w Katowicach, 30.09.2014 r.

Bibliografia

  • Chojecka E., Architektura i urbanistyka Bielska Białej 1855-1939, Katowice 1987.
  • Karta cmentarza, Cmentarz wyznaniowy, ewangelicki (w Bielsku-Białej), Archiwum WUOZ.
  • Zabytkowe cmentarze i mogiły w Polsce, woj. Bielsko-Biała, A. Michałowski, E. Bartman (red.), Warszawa 1995.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, S. Brzezicki, C. Nielsen (red.), Warszawa 2006.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cmentarz
  • Chronologia: 1909-1911
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Listopadowa , Bielsko-Biała
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. Bielsko-Biała, gmina Bielsko-Biała
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy