Historia

Budowę dworu w Ochli przypisuje się Otto von Unruhowi, który w 1684 roku wzniósł siedzibę rodową, co upamiętnia tablica erekcyjna w portalu elewacji frontowej rezydencji. Natomiast zakrojone na wielką skalę prace sztukatorskie we wnętrzu zakończono w 1687 roku. W 1722 roku obiekt objął w posiadanie Christoph von Nassau, którego spadkobiercy byli obecni w Ochli do 1789 roku. W okresie kiedy dwór znajdował się w rękach rodziny von Nassau do elewacji frontowej dostawiono kamienną balustradę, podkreślającą wejście główne. W 1790 roku majątek zakupił królewski dyrektor do spraw zabudowy kraju szambelan Ludwig Friedrichow von Schlabrendorf i jego małżonka, Marii Theresa von Nimptsch. W 1803 roku właścicielami majątku byli kolejno hrabia Karl Heinrich Archibald von Schlabrendorf, hrabina Eveline Antonie Therese Josepha von Schlabrendorf, rodzina Schlabrendorf, później hrabia von Sickingen. Od tego czasu majątek wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 1906 roku podupadającą majętność wykupił hrabia Fritz von Hohenau. Po przejęciu majątku w 1927 roku przez dr Ostersetzera dwór i przyległe grunty nabył pochodzący z Zielonej Góry ogrodnik Albert Bohr. Nowy właściciel w obrębie parku dworskiego i ogrodów założył rozległe gospodarstwo ogrodnicze.

Po zakończeniu II wojny światowej dwór należał do Państwowego Funduszu Ziemi i był użytkowany na cele mieszkalne. Wówczas jego stan uległ pogorszeniu. Od 1982 roku dwór stanowi własność Muzeum Etnograficznego w Ochli-Zielonej Górze. W latach 80. XX wieku prowadzono prace związane z planowaną adaptacją obiektu, wzmocniono stropy, wymieniono część elementów więźby dachowej, przełożono dach. W latach 90. XX wieku przeprowadzono konserwację części sztukaterii na parterze i piętrze, skuto tynki elewacji po czym wstrzymano remont, a obiekt pozostawał nieużytkowany. W 2023 roku dokonano, tym razem skutecznie, adaptacji obiektu na siedzibę Centrum Kultur Europejskich. Zakrojone na szeroką skalę prace obejmowały remont dachu, elewacji i wnętrz. Pracom konserwatorskim poddano historyczną kamieniarkę w postaci portali i balustrady oraz sztukaterie i zachowane fragmenty polichromii. Zabytek zaplanowano do udostępnienia na cele kulturalne, dla szerokiego grona odbiorców, mogących podziwiać wnętrza z fantazyjnym wystrojem sztukatorskim.

Opis 

Dwór jest murowany z kamienia i cegły, otynkowany, założony na rzucie prostokąta. Podpiwniczona, zwarta, dwukondygnacyjna bryła nakryta jest wysokim dachem czterospadowym, o pokryciu z dachówki karpiówki.

Elewacja frontowa i tylna (północna) są jedenastoosiowe, zaś elewacje boczne sześcioosiowe. Elewacje na poziomie pierwszej i drugiej kondygnacji mają rytmicznie rozmieszczone, prostokątne okna, ujęte uszakowymi obramieniami. Podziały horyzontalne tworzy gzyms międzykondygnacyjny i wieńczący profilowany, wertykalne zaś boniowane lizeny w narożach. Fasada w osi centralnej zaakcentowana została piaskowcowym portalem, poprzedzonym kamiennymi schodami oraz balustradą. Otwór drzwiowy, zamknięty łukiem pełnym, z dwuskrzydłowymi drzwiami z promienistym nadświetlem, ujęty jest w zdwojone, boniowane pilastry opracowane rustykalnie. Nad łukiem otworu między pilastrami umieszczona jest wnęka z inskrypcją fundacyjną, z datą powstania dworu. Portal wieńczy przełamany, gierowany fronton, którego środek pierwotnie zdobiły dwa kamienne, rzeźbione kartusze herbowe.

Wnętrza w układzie dwuktraktowym, z wyraźnym rozgraniczeniem na pomieszczenia o charakterze reprezentacyjnym, mieszkalnym i gospodarczym. Wejście główne do budynku prowadzi wprost do sieni zamkniętej kolebą z lunetami, umieszczonej centralnie, pośrodku południowego traktu, za którą mieści się klatka schodowa wiodąca na wyższą kondygnację. Reprezentacyjna sala przyziemia zajmuje cały południowo-wschodni narożnik. W trakcie zachodnim mieści się sypialnia z alkową, o rozbudowanej dekoracji sztukatorskiej. Na piętrze mieszczą się kolejne, bogato dekorowane pomieszczenia, z sztukatorsko opracowanymi sufitami i kominkami, będącymi nośnikiem treści ikonograficznych o rozbudowanej symbolice, jak i heraldycznych. Dwór w Ochli pomimo swojej niewielkiej skali, dzięki zastosowaniu wyważonych proporcji architektury jak i rozplanowania oraz wystroju wnętrz można zaliczyć do jednego z czołowych obiektów reprezentacyjnych doby baroku na obszarze dzisiejszej Ziemi Lubuskiej.

Oprac. Karolina Idryjan, OT NID w Zielonej Górze, 20.06.2024 r.