Założenie dworsko-folwarczne - Zabytek.pl
Adres
Kępsko, 16
Lokalizacja
woj. lubuskie,
pow. świebodziński,
gm. Świebodzin - obszar wiejski
Historia
Pierwsze informacje o wsi Kępsko (niem. Schönborn) związane są z osobą rycerza Dragonusa, który w 1320 roku przekazał swoje dobra klasztorowi cystersów w Paradyżu. W XVI wieku wieś należała kolejno do rodziny von Schlichting i von Löben. Od końca XVI wieku właścicielem został ród von Hake, w którego posiadaniu majątek pozostawał do początku XVIII wieku. W 1723 roku dobra zakupił Christian Adolf von Löben. Od połowy XVIII wieku założenie kilkukrotnie zmieniało właścicieli – byli to przedstawiciele rodów von Marunde, Zobeltitz, von Plönnies, von Kalckreuth. Po 1840 roku Kępsko zostało sprzedane nieszlacheckiej rodzinie Schulz z Niekarzyna. W roku 1906 odnotowano jako właściciela Paula Krause, a od 1912 roku Otto Wiedenbecka. W latach 30. XX wieku majątek odziedziczył jego syn Otto Junior, który był ostatnim przedwojennym właścicielem.
W 1945 roku dwór został spalony przez wojsko radzieckie. Z analizy historycznych materiałów ikonograficznych wynika, że dawne założenie składało się z budynku dworu znajdującego się w północno-zachodniej części, stajni i obory rozplanowanych w kształcie litery L, położonych na wschód od dworu oraz trzech budynków gospodarczych, zlokalizowanych na południe od dworu, za drogą przecinającą zespół. Do majątku, który w połowie XIX wieku obejmował prawie 350 ha przynależał oddalony o ponad dwa km folwark „Dorotheenhof”. Zasadniczym elementem zespołu był dwór, który zachował się do naszych czasów szczątkowo. Przetrwały fragmenty murów przyziemia oraz piwnice. Był to budynek murowany, założony na planie prostokąta, z elewacją frontową od strony południowej. Zwarta dwukondygnacyjna bryła była nakryta dachem mansardowym z naczółkami i oknami typu wole oko. Elewacja frontowa była rozplanowana symetrycznie, artykułowana oszczędnym detalem architektonicznym w formie płycin i gzymsów. Wejście główne poprzedzone było portalem w formie trójkątnego naczółka, opartego na dwóch kolumnach.
-
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, ruiny dworu – fragment murów przyziemia w części północnej, październik 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID -
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, widok od wschodu, wrzesień 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID
-
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, fragment ogrodzenia przed dworem, widok od południowego zachodu, wrzesień 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID
-
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, ruiny dworu -piwnice, październik 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID
-
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, fragment ogrodzenia przed dworem, widok od północy, wrzesień 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID
-
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, budynek gospodarczy, widok od północnego wschodu, wrzesień 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID
-
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, budynek gospodarczo-mieszkalny, widok od południowego zachodu, wrzesień 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID
-
Kępsko, zespół dworsko-folwarczny, droga z kamienia polnego, widok od wschodu, wrzesień 2022 r., fot. Marta Kłaczkowska / NID
Opis
Na terenie założenia dworsko-folwarcznego zachowały się ruiny dworu, dwa budynki gospodarcze oraz droga z kamienia polnego, przecinająca zespół. Po dawnym dworze zachowały się relikty piwnic w północno-wschodniej i północno-zachodniej części, a także w pobliżu środkowej części elewacji frontowej dawnego obiektu. Piwnice w północno-wschodniej części są przesklepione krzyżowo, częściowo zasypane. Przy nich zachował się fragment murów przyziemia, kamienno-ceglany, ze śladami po mocowaniach balkonu. Piwnice w północno-zachodniej części przesklepione są kolebkowo, również częściowo zarwane i zasypane. Budynek gospodarczy położony na południowy zachód od dworu to obiekt murowany, założony na planie prostokąta, parterowy z użytkowym poddaszem, nakryty dachem dwuspadowym z wystawką, o pokryciu z dachówki ceramicznej. Ceglane elewacje zostały zwieńczone prostym gzymsem. Drugi budynek – gospodarczy z częścią mieszkalną, jest usytuowany na południowy wschód od dworu. Jest to obiekt murowany, otynkowany, założony na rzucie wydłużonego prostokąta, dwukondygnacyjny, z gankiem od wschodu przy części mieszkalnej, nakryty dachem dwuspadowym o pokryciu z dachówki betonowej. Elewacje są niesymetryczne, artykułowane gzymsami i lizenami. Droga o nawierzchni z kamienia polnego, pierwotnie przecinała podwórze gospodarcze, z czasem stając się główną drogą wiejską w kierunku Niekarzyna. Zachował się także fragment ogrodzenia przed dworem z dwoma wjazdami, ze słupkami zwieńczonymi kulami oraz pozostałości historycznego zadrzewienia, jak dwa kasztanowce flankujące główne wejście do dworu.
Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 28.08.2025 r.
Rodzaj: dwór
Forma ochrony: Rejestr zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_08_ZE.111204
Zobacz także w najbliższej okolicy
10 obiektów
-
Dodaj do ulubionych Przejdź do podstrony obiektu Kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny
Opracowane przez NIDKępskoKościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny
10Pokaż wszystkie