Karczma „U Wnuka” - Zabytek.pl
Adres
Zakopane, Kościeliska 8
Lokalizacja
woj. małopolskie,
pow. tatrzański,
gm. Zakopane
Historia
Domu wybudowany został około 1848 roku przez Józefa Krzeptowskiego, brata Jana Krzeptowskiego Sabały. Przebudowa miała miejsce około 1870 roku. Prawdopodobnie w tym czasie przebudowano dach, lokując pokoje na poddaszu, doświetlone charakterystycznym „wględem” w połaci południowej oraz oknami w szczytach. Z tego okresu pochodzą także balkony. W latach 70. XIX wieku w budynku otwarto traktiernię, sklep żydowski prowadzony przez Rygelhaupta oraz pokoje gościnne. W 1874 roku Towarzystwo Tatrzańskie urządziło tu pierwsze kasyno. W latach 70. XIX wieku w jednym z pomieszczeń znajdowała się poczta. W 1891 roku architektura domu zainspirowała Stanisława Witkiewicza, gdy projektował pierwszy dom w stylu zakopiańskim - willę „Koliba”. Dom stanowił ośrodek kultury, a bywali w nim m.in. Walery Eliasz, Tytus Chałubiński, Helena Modrzejewska, Karol Estreicher - senior, Mieczysław Pawlikowski, Wincenty Witos, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Władysław Orkan, Jan Kasprowicz, gen. Józef Haller.
W 1904 roku, w ówczesnej karczmie powstał Związek Górali pod Opieką Błogosławionego Andrzeja Boboli, który później przekształcił się w Związek Podhalan. W 1907 roku wnuczka Józefa Krzeptowskiego wyszła za mąż za Jana Wnuka, lwowskiego restauratora, który przybył do Zakopanego, by gotować dla Henryka Sienkiewicza. Od 1907 roku Józefa i Jan Wnukowie prowadzili własną restaurację połączoną z karczmą. Restauracja szybko zdobyła renomę i licznych klientów, gdyż Jan Wnuk terminował m.in. u Foyeta w Paryżu. Karczma zaś od początku stała się ulubionym miejscem górali z całego Podhala. W tym domu, na górze mieszkali Jan i Józefa Wnukowie. Tu urodziło się ich sześcioro dzieci, m.in. Włodzimierz Wnuk - pisarz, autor wielu książek o tematyce podhalańskiej (zm. w 1992 roku). Z tym domem przez wiele lat związana była córka Włodzimierza Wnuka, Joanna Wnuk-Nazarowa, profesor krakowskiej Akademii Muzycznej, długoletnia dyrektorka Filharmonii Krakowskiej i minister kultury i sztuki w rządzie Jerzego Buzka. W 1955 roku przeprowadzono remont polegający m.in. na wymianie pokrycia dachowego gontowego na blachę, częściowej wymianie stolarki okiennej i drzwiowej. W latach 1985-1991 wykonano podpiwniczenie budynku oraz nowe zaplecze gastronomiczne i sanitarne. Obecnie mieści się tu restauracja „U Wnuka”.
Opis
Obiekt położony jest po północnej stronie ulicy Kościeliskiej, niedaleko „starego” kościoła. Wzniesiony jest na rzucie prostokąta, parterowy z mieszkalnym poddaszem, pierwotnie o dwutraktowym układzie pomieszczeń. Nakryty jest dachem dwuspadowym, z „wględem” w połaci południowej. W szczytach okna oraz drewniane balkony. Pod „wględem” napis Restauracja Jana Wnuka. Jest to budynek drewniany, wzniesiony w konstrukcji zrębowej. Więźba dachowa krokwiowo-jętkowa, połacie kryte blachą (pierwotnie gontem). Elewacja frontowa symetryczna, z wejściem na osi. Z detali architektonicznych zachowane dekoracje szczytów. Wewnątrz drewniane, fazowane stragarze.
Zabytek dostępny z zewnątrz przez cały rok, wewnątrz w godzinach otwarcia restauracji.
Oprac. Olga Dyba NID OT w Krakowie, 03.06.2015 r.
Rodzaj: karczma
Styl architektoniczny: nieznana
Materiał budowy:
drewniane
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_12_BK.190328, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_12_BK.413224