Wał ziemny - pozostałość historycznych umocnień ziemnych dawnego dworu, Zagrody
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Wał ziemny - pozostałość historycznych umocnień ziemnych dawnego dworu

Zagrody

photo

Wał ziemny w Zagrodach jest najprawdopodobniej pozostałością historycznych umocnień ziemnych dawnego dworu z czasów średniowiecza, jednym z nielicznych tego typu obiektów zachowanych na Lubelszczyźnie i stanowi cenne źródło do poznania rezydencji obronnych.

Usytuowanie i opis

Ziemne założenie obronne (fortalicjum), zwane lokalnie „Zamczyskiem”, położone jest pomiędzy wsiami: Żulin, Kolonia Żulin i Zagrody, około 1 kilometra na północny wschód od zwartej zabudowy wsi Żulin. Stanowisko leży na terenie bardzo eksponowanym - kulminacji wzgórza o wysokości 240 m n.p.m., gdzie znajdują się liczne wychodnie kamienia wapiennego. U podnóża wyniesienia, ok. 750 m na północ w linii prostej od obiektu, rozciąga się bagnista dolina rzeki Białki.

Założenie obronne powstało na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach około 33 x 35 m. Majdan fortalicjum o wymiarach 13 x 16 m, otacza wał ziemny o zachowanej wysokości 1,00 - 1,50 m względem wnętrza i szerokości u podstawy 7 - 9 m. Od strony północnej wał nie zachował się, albo w ogóle nie istniał, a funkcję obronną pełniła jedynie fosa. Głębokość zachowanej fosy otaczającej gródek wynosi około 5 - 6 m względem szczytu wału, zaś jej szerokość 2 - 3 m. Wzgórze, na którym usytuowany jest wał obecnie wykorzystuje się rolniczo, ale sam obiekt nie jest użytkowany i porastają go dość intensywnie krzewy tarniny. Na jego powierzchni zalega spora ilość drobnych kamieni wapiennych, natomiast w bezpośrednim sąsiedztwie występuje wiele zagłębień powstałych zapewne w czasie wybierania kamienia do celów budowlanych.

Historia

Ze względu na mało zadawalające wyniki archeologicznych badań sondażowych i niewielki stopień przebadania, obiekt w Zagrodach można tylko z dużym przybliżeniem uznać za pozostałość historycznych umocnień ziemnych z okresu średniowiecza.

Stanowisko znajduje się w granicach administracyjnych wsi Zagrody, jednak ze względu na bliższe sąsiedztwo zabudowań Żulina, w starszej literaturze było mylnie lokalizowane w tej miejscowości. Obiekt jest całkowicie anonimowy w źródłach archiwalnych.

Stan i wyniki badań

Badania sondażowe przeprowadził w 1980 roku Jerzy Cichomski z PP PKZ w Lublinie. W trakcie badań archeologicznych założony został jeden wykop o powierzchni 16,50 m2 we wschodniej części stanowiska, który objął część powierzchni wewnętrznej obiektu oraz cały wał prawie do dna fosy. Wykonano ponadto 9 odwiertów na osi WE.

W wyniku badań stwierdzono solidną konstrukcję wału, tj. jądro z kamieni wapiennych o przekroju trójkątnym, wysokości 1,0-1,20 m i szerokości ok. 3 m, które przechodziło w gruby, zbudowany z kilku warstw płaszcz kamienny schodzący aż do fosy. Zarejestrowano wkop w wale obiektu, w którym odkryto skupisko około 6 szkieletów ludzkich, rozczłonkowanych i niekompletnych, najpewniej z czasów I wojny światowej, o czym świadczą znaleziska żołnierskiego guzika i medalika z tego okresu. Zarejestrowano jeden ułamek ceramiki określony z dużym przybliżeniem na okres średniowiecza.

Badania powierzchniowe w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski przeprowadzone zostały na stanowisku w 1984 roku. W czasie badań powierzchniowych nie znaleziono żadnych zabytków ruchomych.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Ewa Prusicka, OT NID w Lublinie, 14-09-2015 r.

Bibliografia

  • Skibiński S., Zabytki powiatu chełmskiego (Katalog - inwentarz), cz. I, Archeologia, Chełm 1964, poz. 757 (mps w archiwum Muzeum Okręgowego w Chełmie).
  • Gurba J., Grodziska Lubelszczyzny, Lublin 1965, s. 51
  • Cichomski J., Żulin, gm. Rejowiec, woj. Chełm. Grodzisko. Dokumentacja z badań weryfikacyjno-sondażowych, Lublin 1980 (mps w archiwum NID OT Lublin).
  • Cichomski J., Wczesnośredniowieczne osadnictwo obronne na terenie województwa chełmskiego. Katalog grodzisk. Tom I. Lublin 1980 (mps dokumentacji w archiwum WUOZ w Lublinie Delegatura w Chełmie).

Informacje ogólne

  • Rodzaj: fortyfikacje
  • Chronologia: VI - XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Zagrody
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. chełmski, gmina Rejowiec - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy