Nieczynny cmentarz rzymskokatolicki pw. św. Rocha, Zabłudów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Nieczynny cmentarz rzymskokatolicki pw. św. Rocha

Zabłudów

photo

Cmentarz wraz z kamiennym ogrodzeniem, bramą, kaplicą św. Rocha i nagrobkami stanowi zespół o wyjątkowych walorach historycznych, artystycznych i krajobrazowych. Jest miejscem pochówku osób zasłużonych parafii, miastu i Ojczyźnie.

Historia

Cmentarz św. Rocha założony został w 1. poł. XVIII w. w pewnej odległości od miasta. Jego powstanie związane jest z epidemią dżumy, która na pocz. XVIII w. objęła całe terytorium Rzeczypospolitej i doprowadziła do wielkich strat ludnościowych. Chowano też tu zmarłych ze szpitala parafialnego. Wezwanie cmentarza i stojącej na nim kaplicy związane jest ze św. Rochem - patronem chorych zakaźnie. Początkowo cmentarz związany z epidemią, w następnych wiekach pełnił rolę parafialnego. Otoczony kamiennym murem w 1850 r. i bramą we wsch. części muru. W XIX w. grzebano na nim ludzi zasłużonych parafii - proboszczów i księży: Wiktora Jabłonowskiego († 1886), Konstantego Biernikiewicza († 1896) i Lucjana Monkiewicza (†1898). W 1881 r. cmentarz powiększono; w 1894, 1903, 1927, 1991 r. przeprowadzono remont ogrodzenia i prace porządkowe. Najstarszy pochówek pochodzi z 1853 r., ostatni - datuje się na 1940 rok.

Opis

Usytuowany u zbiegu ulic Suraskiej i św. Rocha w zach. części miasta. Założony na planie regularnego czworoboku, ogrodzony murem kamiennym, w narożach którego umieszczone masywne ceglane, tynkowane wieżyczki dekorowane ostrołukowymi płycinami, gzymsami, zwieńczone wieżyczkowymi daszkami. Pośrodku muru wsch. ustawiona brama wejściowa zbudowana z cegły, otynkowana. Architektoniczna, czterofilarowa, z dużą arkadą środkową zamkniętą ostrołukowo, ujętą szerokim profilowanym gzymsem i dwoma małymi prześwitami po bokach, zamkniętymi górą dwuspadowo, z szerokim gzymsem. W zwieńczeniu cztery masywne sterczyny z hełmami. Filary zdobi dekoracja płycinowa. Otwory zaopatrzone w metalowe skrzydła. Na terenie cmentarza zachowały się XIX-wieczne nagrobki z piaskowca, granitu, żeliwne, kute z żelaza. Niektóre mogiły ujęte są metalowymi, ażurowymi ogrodzeniami. Część odlewów żeliwnych pochodzi z huty A. Brzostowskiego. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1853 roku. Wiele z nich jest zniszczonych i wymaga renowacji. Większość zachowanych nagrobków skupiona jest w pobliżu kaplicy. Teren porośnięty jest drzewami liściastymi. Układ ścieżek nieregularny.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Joanna Kotyńska-Stetkiewicz, OT NID w Białymstoku, 29-11-2015 r.

Bibliografia

  • Szot A., Cmentarz św. Rocha w Zabłudowie, [w:] Zemło M., Dobrowolski R. (red.), Małe Miasta. Zabytki, t. 12, Lublin-Supraśl 2009.
  • Szot A., Dzieje rzymskokatolickiej parafii pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Zabłudowie, Białystok 2003.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cmentarz rzymskokatolicki
  • Chronologia: 1. ćw. XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: św. Rocha , Zabłudów
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. białostocki, gmina Zabłudów - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy