Funkcja czasowo wyłączona. Zapraszamy wkrótce.

Zespół kościoła par. pw. św. Wojciecha, Wojciechowice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zespół kościoła par. pw. św. Wojciecha

Wojciechowice

photo

Dobrze zachowane gotyckie nawa i prezbiterium, polichromie Wojciecha Gersona na ścianach prezbiterium.

Historia

Parafia w Wojciechowicach wzmiankowana była po raz pierwszy w 1326 r., nie wiadomo jednak, jak wyglądał istniejący wówczas kościół. Zachowaną w swoim zrębie do dziś świątynię fundował w 1362 r. Wojsław herbu Wilczekosy, kanonik sandomierski. W pierwotnym kształcie przestrzennym kościół przetrwał do pierwszej połowy XVII w., kiedy do pn. ściany nawy dostawiono obszerną kaplicę pw. MB z kryptą, fundacji Hermolausa Ligęzy i jego rodziny, mającą zapewne pełnić funkcję rodowej kaplicy grobowej. W drugiej połowie tegoż stulecia zbudowano dwie małe zakrystie przy pn. ścianie prezbiterium, a około 1870 r. do elewacji zach. dostawiona została niska kruchta wejściowa. Około lat 1885-1887 prace remontowe i restauracyjne w świątyni prowadził niezwykle zasłużony dla parafii ks. Władysław Fudalewski, zapalony historyk i regionalista, który wzniósł również w narożach muru cmentarnego dzwonnicę (w jej przyziemiu urządził kaplicę św. Magdaleny, po 1980 r. pełniącą funkcję salki katechetycznej) oraz niewielką kaplicę przedpogrzebową pw. św. Józefa, która stała się wkrótce ossuarium. W 1891 r. sławny malarz Wojciech Gerson, którego gościł w Wojciechowicach ks. Fudalewski, ozdobił gotyckie prezbiterium polichromią z wizerunkami świętych; te cenne malowidła konserwowano w latach 1957-1960. W 1987 r. prowadzono prace restauracyjne przy elewacjach kościoła.

Opis

Zespół kościelny zajmuje plateau niewielkiego wzgórza w pn. części wsi. Murowana z kamiennego ciosu świątynia była pierwotnie obiektem wzniesionym na rzucie o romańskich jeszcze nawiązaniach, złożonym z prostokątnej nawy i jednoprzęsłowego, zamkniętego prostą ścianą prezbiterium. Ten najstarszy „trzon” budowli nakryty jest wysokimi dachami dwuspadowymi. Ma otynkowane ściany, ale uwidocznione są na nich stylowe gotyckie detale kamienne zamurowanych otworów: ostrołukowy portal na pd. ścianie nawy i takież okno z maswerkiem w ścianie wsch. prezbiterium, służące dzisiaj jako nisza, w której stoi figura MB. Dostawiona przez Ligęzów kaplica, przekryta spłaszczoną kopułą na pendentywach, zwieńczoną latarnią, otwarta jest do nawy arkadą. Nad prezbiterium rozpięte jest sklepienie krzyżowo-żebrowe ze zwornikiem, na którym widoczny jest herb fundatora, zachował się też oryginalny ostrołukowy łuk tęczowy z kamiennych ciosów. Zaskakuje natomiast, zapewne wtórne, nakrycie nawy - zwykły płaski sufit z fasetą. Polichromie Wojciecha Gersona na ścianach prezbiterium, a także malowidła zdobiące kaplicę Ligęzów oraz nawę sprawiają, że wnętrze kościoła mieni się światłem i barwami.

Stojąca w pn.-zach. narożniku muru cmentarnego dzwonnica, zaopatrzona w stosowną inskrypcję ks. Fudalewskiego, zbudowana jest z łamanych kamieni, o powierzchniach licowych starannie przyciosywanych i wygładzonych, a także z cegły, która ma znaczenie wyłącznie dekoracyjne. Nakryta dachem namiotowym, zwieńczonym latarnią, prezentuje dość typowy przykład historyzującej architektury końca XIX w.

Zabytek dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym z proboszczem.

oprac. Aleksandra Ziółkowska, 04-12-2015 r.

Bibliografia

  • Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa, Wojciechowice, Zespól kościoła par. pw. św. Wojciecha, Kościół, Dzwonnica, Plebania, oprac. A. Adamczyk, 1991, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach, Delegatura w Sandomierzu.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III, z. 7, Warszawa 1959.
  • Kazimierza Stronczyńskiego opisy i widoki zabytków w Królestwie Polskim (1844-1855), t. II: Gubernia Radomska, oprac. K. Guttmejer, Warszawa 2010.
  • Wiśniewski J., Monografie kościołów w dekanacie opatowskim, Radom 1906.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1362 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wojciechowice
  • Lokalizacja: woj. świętokrzyskie, pow. opatowski, gmina Wojciechowice
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy