Kościół ewangelicki parafialny, ob. katolicki pomocniczy pw. Trójcy Świętej, Wińsko
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół ewangelicki parafialny, ob. katolicki pomocniczy pw. Trójcy Świętej

Wińsko

photo

Późnogotycki gotycki kościół farny, z dostawioną neogotycką wieżą, położony na cmentarzu przykościelnym otoczonym murem, którego część wpisuje się w system murów miejskich.

Historia

Pierwotnie miejski kościół farny. W dokumencie wydanym w roku 1277, jeszcze przed lokacją miasta, wymieniony został proboszcz z Wińska. Sam kościół wzmiankowany był w roku 1354 i nosił wówczas wezwanie Najświętszej Panny Marii. W roku 1432 kościół został zburzony przez husytów. Jego odbudowa trwała do roku 1442. W roku 1530 przejęty został przez protestantów. Od tej pory pozostawał pod zmienionym wezwaniem Trójcy Świętej. W roku 1542, w czasie pożaru miasta spłonął prawie doszczętnie. Z pożaru ocalały tylko resztki murów obwodowych. Odbudowany został w latach 1549-1562, jednak z braku środków nie zrealizowano planowanej wieży. Postawiono natomiast drewnianą dzwonnicę. W roku 1696 w wyniku działań kontrreformacyjnych kościół został zamknięty. Gminie protestanckiej zwrócony został dopiero w roku 1707. W latach 1872-1877 dostawiona została wieża. Po 1945 kościół pełnił początkowo funkcje cerkwi prawosławnej, następnie pozostawał nieużytkowany. W roku 1977 przekazany został parafii katolickiej.

Opis

Kościół położony jest w północno-wschodniej części miasta. Otoczony jest nieczynnym cmentarzem, z murem, którego część wpisuje się w system obwarowań miejskich. Orientowany, murowany z cegły, trójnawowy halowy z wydłużonym trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Wieża dostawiona do korpusu od zachodu przykryta jest wysokim ceglanym stożkowym hełmem, z narożnymi kolistymi wieżyczkami, zwieńczonymi ostrosłupowymi hełmami. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia, do południowej elewacji nawy, kruchta. Niewielka kruchta wzniesiona została także w południowym narożu między nawą i prezbiterium. Korpus nawowy trójprzęsłowy, dzielony ostrołucznymi arkadami, wspartymi na prostokątnych filarach. Prezbiterium i korpus przykryte zostały polichromowanym stropem kasetonowym. Kruchta południowa jest dwuprzęsłowa, o nierównych przęsłach, przykryta sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Bryła kościoła została oszkarpowana uskokowymi przyporami. Elewacje korpusu nawowego dwukondygnacyjne, w kondygnacji I z otworami okiennymi w kształcie leżącego prostokąta zamkniętego łukiem odcinkowym, w kondygnacji górnej z wysokimi ostrołucznymi otworami okiennymi z dekoracją maswerkową. W prezbiterium otwory okienne ostrołuczne. Wschodni szczyt korpusu nawowego zdobiony został blendami.

W nawach bocznych założono dwie kondygnacje empor o pełnych balustradach, pochodzących z 1726 r. Na elewacjach kościoła i we wnętrzu zachowane są liczne epitafia i płyty nagrobne.

Zabytek dostępny.

Oprac. Maria Czyszczoń, 27.10.2014 r.

Bibliografia

  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, t. 2, Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.-Bezirk Breslau, Breslau 1889, s. 629.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 1057.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XVI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wińsko
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. wołowski, gmina Wińsko
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy