Obiekt usytuowany w niewielkim krajobrazowym parku posiada urozmaiconą i ciekawą bryłę.

Historia

Wierzbinek to mała wieś – siedziba gminy, położona ok. 6 km na północ od Sompolna, przy drodze do Radziejowa. Przez wieś przebiega trasa kolejki wąskotorowej Sompolno-Dobre Aleksandrowskie. Miejscowość po raz pierwszy pojawia się w źródłach pisanych w 1566 roku. W poł. XVIII w. dziedzicem Wierzbinka był Maciej Rybiński. W 1827 r. majątek nabył Rafał Chrząszczewski. W tymże roku we wsi mieszkało 120 mieszkańców w 18 domach. W 1866 roku dobra Wierzbinek obejmowały folwarki Wierzbinek i Chlebowo i zajmowały powierzchnię 1287 mórg. Z czego 548 mórg zajmował las, a 537 mórg stanowiły grunty orne. We wcześniejszych latach w skład majątku wchodziły następujące wsie: Wierzbinek, Zakrzewek, Rybno, Chlebowo, Teresewo, Teodorowo, Zalesie, Tyle, Niedźwiady i Sosnówka. To Ignacy Chrząszczewski zlecił wybudowanie dworu o eklektycznej formie z nawiązaniem do cech romantycznych. Wraz z budową dworu założono przy nim nieduży park krajobrazowy, o powierzchni ok. 3,0 ha. Od 1901 r. do 1928 r. majątek należał do Teodora Chrząszczewskiego (1858-1928), który był synem brata Ignacego – Aleksandra i Łucji Chrząszczewskich. W końcu XIX wieku majątek posiadał murowane zabudowania gospodarcze. Rodzina Chrząszczewskich opuściła majątek jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. W okresie II wojny światowej był zarządzany przez administratora Kazimierza Dąbrowskiego. Wnuczka Teodora - Zofia Chrząszczewska była żoną Andrzeja Łapickiego (w latach 1947-2005). A ich córka Zuzanna poślubiła Daniela Olbrychskiego. Od 1945 roku we dworze mieszkali byli pracownicy majątku. A zabudowania folwarczne przejęła Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”. W 1972 roku zaniedbany dwór został odnowiony i przeznaczony na siedzibę urzędu gminy. Po 2013 r. w budynku po wyprowadzeniu się urzędników, swoje miejsce znalazł Gminny Ośrodek Kultury oraz Szkoła Muzyczna I Stopnia – Filia szkoły w Radziejowie. Dwór w ostatnich latach został poddany gruntownej renowacji.

Opis

Zabudowa dawnego majątku usytuowana jest w centrum wsi Wierzbinek, po wschodniej stronie drogi z Sompolna do Radziejowa. Na północ od zespołu dworsko-parkowego znajduje się podwórze folwarczne. Dwór posadowiony jest w pobliżu podwórza, w północnej części parku. Budynek frontem zwrócony jest ku zachodowi. Murowany z cegły, obustronnie tynkowany, postawiony został na fundamentach z kamienia polnego, łamanego. Ściany piwniczne od wewnątrz posiadają wymurowanie ceglane. Dwór zbudowano na rzucie prostokąta dodając mu liczne ryzality o podstawie prostokątnej, półkolistej i wielobocznej. Oprócz wejścia głównego od zachodu, prowadzą do jego wnętrza trzy dodatkowe. Bryła obiektu zróżnicowana, z wieloma, różnej wysokości ryzalitami i czterokondygnacyjną wieżą z belwederem usytuowaną od strony wschodniej. Tak skonstruowana bryła posiada dachy o wielu przenikających się połaciach, dwuspadowe, mansardowe i wielospadowe pokryte blachą ocynkowaną na rąbek. Elewacja frontowa – zachodnia poprzedzona ceglanymi schodami, oddzielona czterokondygnacyjną wieżą z belwederem i dwukondygnacjowym ryzalitem od strony północnej. Kondygnacje wieży rozdzielone wydatnymi, profilowanymi gzymsami. Pozostałe elewacje artykułowane różnej wysokości ryzalitami, opilastrowane. Okna i drzwi o formie stojących prostokątów. Wszystkie elewacje parterowych części podzielone profilowanym gzymsem wieńczącym.

We wnętrzu zachowane w piwnicy sklepienia ceglane, kolebkowe. Na wyższych kondygnacjach stropy drewniane, belkowe z podsufitką. Schody wewnętrzne drewniane zabiegowe i dwubiegowe. Zachowana jest stolarka drzwiowa. W ostatnich latach przeprowadzono gruntowną renowację dworu. Oprócz prac dotyczących ścian, detalu i pokrycia dachu nową blachą, przeprowadzono konserwację elementów wyposażenia budynku. Wykonano nową stolarkę okienną i drzwiową zewnętrzną. W trakcie remontu dachu wymieniono zużyte elementy więźby dachowej i całość zakonserwowano. Kontynuowano również prace rewitalizacyjne na terenie parku rozpoczęte w 2009 roku.

Zabytek dostępny z zewnątrz i we wnętrzu w czasie działania znajdujących się w nim instytucji.

opr. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 23-07-2023 r.

Bibliografia

• Teki Dworzaczka. Materiały historyczno-genealogiczne do dziejów szlachty wielkopolskiej XV-XX wieku, Kórnik-Poznań 2004.
• Skuratowicz J., Dwory i płace w Wielkim Księstwie Poznańskim, Międzychód 1992;
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. Bronisław Chlebowski, Warszawa 1893, t. XIII, s. 397;
• Maluśkiewicz P., Województwo konińskie. Warszawa-Poznań 1983, s. 322;
• Maluśkiewicz P., Ziemia Konińska, przewodnik turystyczny, Konin 2002.