Historia

Pierwsze przekazy dotyczące Wierzbicy pochodzą z 1. połowy XV wieku. W połowie XVI wieku wieś wchodziła w skład większych dóbr należących do Piotra i Jana Wierzbickich, którzy w Wierzbicy mieli swoją siedzibę. Na początku XVII wieku własność Pawła Wierzbickiego, sędziego chełmskiego, w końcu XVII wieku - Aleksandra Wierzbickiego. W 2. połowie XVIII wieku wieś należała do Tomasza Stamirowskiego, a następnie jego syna Antoniego. W XIX wieku dobra wielokrotnie zmieniały właścicieli, należały kolejno do: Piotra Pączkowskiego, Seweryna Głogowskiego, Karola Singera, Aleksandra i Rozalii z Łaniewskich Lisenbarthów. W 1843 roku majątek nabył Henryk Umieniecki, a od 1865 roku właścicielem był jego syn Adam, który w 1882 roku odsprzedał dobra Augustowi Iwańskiemu.

Istniejący dwór swoją genezą sięga być może jeszcze 2. połowy XVI wieku (część północno-zachodnia). W obecnej formie został ukształtowany w wyniku rozbudów i przebudów prowadzonych w XVII i XVIII wieku, na co pośrednio wskazują zachowane archiwalia, a zakres i chronologię mogłyby dopiero potwierdzić badania architektoniczne. Częściowo także przekształcony w XIX wieku (m.in. dodany portyk). Ostatnimi przedwojennymi właścicielami Wierzbicy (od 1899 roku) byli Kiwerscy - Wacław i Władysława, a po 1928 roku ich syn Gustaw, major Wojska Polskiego. W 1929 roku majątek został częściowo rozparcelowany, a w 1946 roku upaństwowiony. Dwór przez wiele lat użytkowała szkoła, obecnie jest on własnością prywatną.

Opis

Zespół dworski usytuowany na południowo-wschodnim krańcu wsi, na pd. krawędzi doliny rzeki Werbki. Dwór barokowy, z klasycystycznym portykiem, elewacją frontową zwrócony na północny wschód. Parterowy, w części zachodniej podpiwniczony, wzniesiony na planie kwadratu, z dwoma prostokątnymi alkierzami wysuniętymi przed lico fasady; przy alkierzu zachodnim współczesna przybudówka. Układ wnętrza korpusu trójdzielny, trzytraktowy, z przelotową sienią na osi. Dwór murowany z cegły i otynkowany. Sień nakryta sklepieniem kolebkowo-krzyżowym, w pomieszczeniach części zachodniej sklepienia krzyżowe i kolebka z lunetami, w pozostałych - płaskie stropy, w piwnicy sklepienie kolebkowo-krzyżowe. Korpus główny nakryty dachem czterospadowym, nad alkierzami dachy trójpołaciowe pod blachą. Elewacja frontowa symetryczna, jedenastoosiowa, z pięcioosiową partią środkową i trójosiowymi alkierzami po bokach. Wejście główne poprzedzone dwukolumnowym portykiem toskańskim zwieńczonym trójkątnym, niskim przyczółkiem. Elewacje frontowa i wschodnia o podziałach ramowo-lizenowych, z płycinami o ściętych narożnikach, całość zwieńczona profilowanym gzymsem. Wnętrze pozbawione dawnego wystroju i wyposażenia. Park krajobrazowy z pozostałościami barokowego ogrodu włoskiego - kwatera za dworem otoczona z trzech stron wiekowymi alejami lipowymi (niedawno znacznie uszkodzonymi przez burzę). Od frontu grabowa aleja dojazdowa i ślady gazonu oraz polanka widokowa w kierunku rzeki (dawniej z systemem stawów). Na zachód od dworu założony w XIX wieku park krajobrazowy z naturalistycznym gajem jesionowym.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 23-03-2016 r.