Kościół filialny pw. św. Jacka, Wierzbica Górna
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół filialny pw. św. Jacka

Wierzbica Górna

photo

Barokowy kościół w Wierzbicy Górnej reprezentuje grupę wiejskich świątyń protestanckich z terenu Śląska Opolskiego, wykonanych w konstrukcji szkieletowej. Do końca XVII w. niemal wszystkie kościoły pn. części regionu były szachulcowe. Najwięcej tego typu kościołów powstało w 1. poł. XVIII wieku. Do 1971 r. pozostało ich tylko szesnaście.

Historia

Niewielki drewniany kościół katolicki istniał w Wierzbicy Górnej przed 1592 r., kiedy ewangelicki duchowny Matthaeus Pfellius przejął świątynię na potrzeby swojej gminy. W 1718 r. z inicjatywy pastora Thomasa Maciewskiego rozebrano wcześniejszą, zbyt małą świątynię i w latach 1719-1722 wybudowano obecny kościół w konstrukcji szkieletowej. Fundatorem budowy był właściciel Wierzbicy Górnej - Joachim Wenzl von Neffe und Obsichau z pobliskich Kowalowic. Przez następne lata patronat finansowy nad parafią sprawowali kolejni właściciele wsi. W 1930 r. pastor Gustav Weigelt zastąpił zniszczony barokowy hełm wieży dachem w formie ostrosłupa. W latach 1937-1939, po wielu alarmujących sprawozdaniach ówczesnych służb konserwatorskich, podjęto gruntowną renowację kościoła, dzięki m.in. fundacji rodziny von Reiswitz. Pracami kierował mistrz budowlany Runkel z Wołczyna. W latach 20. XX w. w obrębie parafii działały 4 szkoły ewangelickie. W czasie II wojny światowej dom parafialny był miejscem zakwaterowania niemieckich żołnierzy. Po 1945 r. kościół stał się filią parafii rzymskokatolickiej we Włochach. W latach 1970-1971 przeprowadzono remont wieży i dachu nawy kościoła.

Opis

Kościół znajduje się w pn. części wsi i położony jest przy szosie prowadzącej z Namysłowa do Kluczborka. Otoczony jest drewnianym ogrodzeniem z bramkami od północy i południa. W 1920 r. przed elewacją pd. wybudowano murowaną dzwonnicę.

Świątynia jest orientowana, zbudowana w konstrukcji szachulcowej, na planie krzyża łacińskiego z czworoboczną wieżą od zachodu. Niewyodrębnione z bryły prezbiterium zostało zamknięte trójbocznie i nakryte, wraz z nawą, wspólnym dachem dwuspadowym, wyższym od podobnego zadaszenia transeptu. Przy pd. ścianie korpusu znajdują się cztery prostokątne przybudówki pełniące funkcje kaplic (nakryte dachami pulpitowymi) i zakrystia (od pn.), nakryta dachem dwupołaciowym. Prostopadłościenna, czterokondygnacyjna wieża została zwieńczona dachem namiotowym.

Wnętrze kościoła jest jednonawowe, nakryte pozornym sklepieniem kolebkowym krzyżującym się na przecięciu transeptu. Drewniany chór muzyczny łączy się z emporami biegnącymi wzdłuż pn. i pd. ściany nawy. Zakrystia i kaplica przy prezbiterium oraz dwa aneksy w części zach. są otwarte do wnętrza kościoła półkolistymi arkadami. Otwory okienne i wejściowe mają półkoliste zamknięcia. Wyposażenie kościoła pochodzi z głównie z XIX i XX wieku. Na szczególną uwagę zasługuje późnobarokowy, pierwotnie ambonowy ołtarz główny, sygnowany datą 1729 i nazwiskiem fundatora Jana Lebnara.

Pod względem formy świątynia w Wierzbicy zbliżona jest do kościołów w Krasowicach i Radomierowicach.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 05.12.2015 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Kościół ewangelicki, ob. Rzym.-kat., filialny pw. Św. Jacka w Wierzbicy Górnej, oprac. Adamska B., 2004, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 7: Województwo opolskie, z. 4: Powiat kluczborski, oprac. Chrzanowski T., Ciechanowiecki A., Warszawa 1958, s. 48-49.
  • Solisz I., Problematyka konserwatorska ołtarzy ambonowych w dawnych kościołach ewangelickich powiatu kluczborskiego [w:] zabytkowa stolarka we wnętrzach sakralnych i jej problematyka konserwatorska, pod red. Krawczyka J., Toruń 2010, s. 181-190.
  • Thullie C., Zabytki architektoniczne województw katowickiego i opolskiego. Przewodnik, Katowice 1969, s. 217.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1719 - 1722
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wierzbica Górna 31/1
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. kluczborski, gmina Wołczyn - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy