Czas powstania obiektu określany jest na przełom XIX i XX wieku. Budynek najpewniej wzniesiono na miejscu wcześniejszego – murowanego, który pełnił funkcje gospodarcze (stajnie dla koni wojsk austriackich), a jego projekt przypisuje się żydowskiemu architektowi Salomonowi Wimmerowi. Pierwotnie był to budynek o bryle odmiennej od istniejącej, wzniesiony na planie prostokąta z dwoma bocznymi skrzydłami wysuniętymi w kierunku północnym. W kolejnych latach został znacząco przebudowany. Jego nowa forma opierała się na rzucie zbliżonym do prostokąta z dwoma, niedużymi ryzalitami od północy. Bryła złożona była z dwóch części: szerszej, parterowej oraz węższej, piętrowej, nakrytej dachem wielospadowym. W stosunku do zachowanej obecnie struktury budynek wydłużony był o dwa przęsła arkadowe w kierunku wschodnim, które najprawdopodobniej około połowy XX wieku zostały rozebrane. W tak zachowanym kształcie – na planie wydłużonego prostokąta, z siedmioosiowym podcieniem arkadowym od południa - budynek Sukiennic w 1991 roku został objęty ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków. Na początku XX wieku (najprawdopodobniej po 1991 roku) powstała również dobudowa kubatury od strony północnej, stanowiąca zaplecze budynku głównego. W tej formie, z niewielkimi zmianami, obiekt istnieje do dzisiaj.

Opis

Budynek dawnych Sukiennic położony jest w centrum Wieliczki, w północnej pierzei Placu Kościuszki. Został zbudowany na planie zbliżonym do prostokąta, w tradycyjnej konstrukcji murowanej z cegły, otynkowany, nakryty dachem dwuspadowym z dachówką ceramiczną w naturalnej, ceglastej kolorystyce. Dyspozycja wnętrz obiektu opiera się na układzie dwutraktowym z charakterystycznym podcieniem arkadowym od frontu. Ciekawym elementem jest „dodatkowe” przęsło od strony zachodniej, stanowiące pierwotnie bramę przejazdową do części tylnej. Elewacji południowej, stanowiącej najbardziej reprezentacyjny element obiektu, został nadany wystrój w duchu historyzmu. Od południa budynek posiada podcień z rytmicznie rozmieszczonymi arkadami (pierwotnie obiekt posiadał jeszcze część wschodnią, wyznaczoną przez dodatkowe dwie arkady, dzięki której całość była symetrycznie podzielona na dziewięć pól). Przęsła arkad są zakończone łukiem pełnym, z opaską profilowaną, wspieraną przez filary wieloboczne (skrajne filary o przekroju prostokąta), z profilowanymi kapitelami, osadzone na niewysokich cokołach. Od strony zewnętrznej filary ozdobione są płycinami. Nad arkadami znajduje się ozdobny gzyms profilowany, wprowadzający horyzontalną artykulację bryły. Za podcieniem arkadowym, na elewacji południowej, widoczne są rytmicznie rozmieszczone duże otwory okienne (pierwotnie drzwiowe), obecnie zastąpione przeszklonymi witrynami sklepowymi. Współczesna stolarka okienna wypełnia je w całości. Okna podzielone są na trzy pola z nadświetlami powtarzającymi niższe podziały, poniżej przeszkleńznajdują się profilowane kwatery filunkowe. Pola okienne podzielone są ramiakami, dekorowanymi żłobionymi listwami, opartymi na niewielkich bazach, zwieńczonymi głowiczkami. Elewacja wschodnia parterowa z trójkątnym szczytem, tynkowana, pozbawiona jest dekoracji i zaakcentowana wyłącznie poprzez skrajną, południową arkadę, gzyms oddzielający kondygnacje oraz współczesny otwór okienny i oprawę świetlną. W części środkowej występuje cofnięcie lica elewacji. Od strony północnej do elewacji wschodniej przylega dobudowana nowa, piętrowa bryła. Elewacja zachodnia jest gładka, przesłonięta modernistycznym budynkiem. 

Obecnie dyspozycja wnętrza jest zmieniona i dostosowana do funkcji handlowej. We wnętrzu, w trakcie frontowym, znajduje się sala wspierana na półkolistych arkadach. Zachowano tu zasadnicze podziały (np. traktu południowego), reprezentowane przez łuki arkad. Dawny charakter obiektu zaakcentowany jest historyzującymi oprawami świetlnymi. Stan zachowania można określić jako zadowalający z uwagi na funkcjonowanie we wnętrzu sklepu. Niemniej, na elewacji zewnętrznej zauważalne są uszkodzenia struktury, pojawiające się najczęściej w przebiegu dekoracji architektonicznej, takiej jak gzymsy, głowice filarów, na których wspierają się arkady oraz opaski arkad. 

Oprac. Marta Wojnowska, OT NID w Krakowie, 6 sierpnia 2025 r.