Kościół par. pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Uszyce
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Uszyce

photo

Należący do diecezji kaliskiej kościół jest jednym z siedemnastu kościołów drewnianych w powiecie oleskim, nierozerwalnie związanym z jego krajobrazem kulturowym. Pochodząca z początku XVI w. świątynia stanowi przykład późnogotyckiego drewnianego budownictwa sakralnego.

Historia

Uszyce po raz pierwszy wzmiankowane były w 1386 r. W 1517 r. dokonano poświęcenia nowo wzniesionego drewnianego kościoła. Podczas wizytacji w 1679 r. odnotowano jego zły stan techniczny, co można łączyć z niewielką liczbą katolików we wsi: na 18 szlachciców jedynie trzech było tego wyznania. W tym czasie wieś była własnością rodu Frankenbergów z Proślic, w 1729 r. jako właściciel występuje Adam Ossorowski, a w okresie międzywojennym rodzina Protatusów. Pod koniec XVII w. do nawy dostawiono wieżę, wówczas kościół został także wyremontowany. W 1970 r. wymieniono m.in. podwaliny oraz pokrycie dachowe.

Opis

Kościół znajduje się w środkowej części wsi, po wschodniej stronie łuku drogi. Jest orientowany, otoczony terenem dawnego cmentarza i straodrzewiem: lipami, dębami, kasztanowcami. Plan kościoła jest złożony ze zbliżonej do kwadratu nawy i takiegoż prezbiterium z trójbocznym zamknięciem. Od północy w narożu między nawą i prezbiterium znajduje się prostokątna zakrystia z lożą kolatorską na piętrze, od południa do nawy przylega kwadratowa kruchta a od zachodu - wieża. Loża dostępna jest zewnętrznym wejściem znajdującym się w jej wschodniej ścianie, do którego prowadzą zadaszone schody dwubiegowe z podestem i balaskową balustradą. Czterokondygnacyjna wieża o lekko zwężających się ku górze ścianach kryta jest dachem namiotowym, zakrystia z lożą - dachem czterospadowym, kruchta i nawa dachami dwuspadowymi, a niższe prezbiterium - dachem dwuspadowym z trzema połaciami nad zamknięciem. Przy wschodniej krawędzi nawy usytuowana jest sześcioboczna wieżyczka na sygnaturkę, kryta baniastym hełmem z latarnią zwieńczoną gałką i krzyżem. Całość składa się na urozmaiconą i proporcjonalną bryłę. Kościół wzniesiony został w konstrukcji zrębowej, wzmocnionej lisicami, a niepowiązana z nim konstrukcyjnie wieża - w konstrukcji słupowej, z usztywnieniami. Dachy obite są gontem, hełm nad wieżyczką pokryty jest blachą, elewacje oszalowano deskami w układzie pionowym. Otwory okienne i drzwiowe umieszczone są w belkowych odrzwiach, których nadproże jest łukowo wycięte w dolnej części. Kształt otworów okiennych jest zróżnicowany, większość okien jest zamknięta łukiem płaskim, w prezbiterium znajdują się dwa okrągłe okienka, w zakrystii prostokątne, wypełnione kutymi kratami z tzw. zadziorami. Wewnątrz nad prezbiterium znajduje się pozorne sklepienie kolebkowe z płaskimi odcinkami stropowymi, pozostałe stropy płaskie, nad nawą z listwami tworzącymi pseudokasetony. Stropy pokrywa ornamentalno - roślinna polichromia. Prosty chór muzyczny z barokowym prospektem organowym wsparty jest na dwóch słupach. Belka tęczowa prosta, z wycięciami w górnej części i grupą Ukrzyżowania z XVII w. W skład wyposażenia wchodzą m.in. architektoniczny ołtarz główny z ok. poł. XVII w. oraz skromniejszy w formie, również architektoniczny ołtarz boczny z k. XVII w. Przy bocznych ścianach prezbiterium znajdują się dwa retabula ołtarzowe: południowe z ok. poł. XVII w., dwukondygnacyjne, z wycinaną dekoracją małżowinowo - chrząstkową oraz obrazami; północne regencyjne, o owalnym kształcie. Dzwon kościelny odlany został w 1600 r. we Wrocławiu w pracowni Jakuba Götza we Wrocławiu.

Z zewnątrz ogólnodostępny, wnętrza dostępne podczas nabożeństw lub po uzgodnieniu z księdzem proboszczem.

Oprac. Ewa Kalbarczyk-Klak, NID OT/Opole, 23.09.2014 r.

 

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VII, z. 10, red. T. Chrzanowski i M. Kornecki, s. 29-30.
  • Emmerling D., Wierzgoń A., Opolskie kościoły drewniane, Opole 2006, s. 73
  • Lutsch Hans, Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. 4: Die Kunstdenkmäler des Reg.-Bezirks Oppeln, Tl. 2, Breslau 1894, 444 s. 257.
  • Dienwiebel H., Oberschlesische Schrottholzkirchen, Breslau 1938.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1517
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Uszyce
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. oleski, gmina Gorzów Śląski - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy