leśniczówka, Warszawa
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Budynek leśniczówki stanowi przykład coraz rzadziej spotykanej na Mazowszu, a zwłaszcza w okolicach Warszawy, architektury drewnianej związanej z gospodarką leśną. Posiada zachowane walory obiektu pełniącego jednocześnie funkcje mieszkalne i biurowe zbudowanego w konstrukcji wieńcowej z rodzimego, miejscowego materiału. Stanowi rzadki przykład drewnianego obiektu zlokalizowanego in situ pośród lasu, na terenie leśnictwa Kabaty należącego dawniej do dóbr Wilanowskich. Autentyczne jest również jego posadowienie na działce oraz lokalizacji w terenie.

Historia

Las Kabacki stanowiący część dawnych Lasów Chojnowskich rozciągających się niegdyś od południowych granic Warszawy aż po Górę Kalwarię historycznie jest pozostałością pradawnej Puszczy Mazowieckiej. Począwszy od XVII w. wchodził w skład dóbr wilanowskich, które były w posiadaniu Sobieskich, a następnie Potockich i Branickich. Przez ten cały czas był on wykorzystywany gospodarczo, największe jednak wycinki drzew nastąpiły w wieku XX  - podczas obu wojen oraz w okresie międzywojennym (w latach 1927-37 wycięto 95 ha drzewostanu). Hrabia Adam Branicki odsprzedał go w 1938 (z inicjatywy Stefana Starzyńskiego) Zarządowi Miasta Stołecznego Warszawy z przeznaczeniem na publiczne użytkowanie. Na skutek ogromnej wycinki drzew w okresie 1938-48 kiedy to powierzchnia zmniejszyła się aż o 64% zaniechano wyrębu aż do 1979 r., a w 1980 utworzono rezerwat.

Na terenie Lasu Kabackiego zlokalizowane były budynki związane z gospodarką leśną. Najważniejszym z nich, zachowanych do dni dzisiejszego, jest powstała ok. 1890 r. leśniczówka położona na terenie dawnego leśnictwa Kabaty. Miała ona dwojaką funkcję – z jednej strony stanowią mieszkanie leśniczego, z drugiej zaś część budynku wykorzystywana była na biuro (ta funkcja zachowana jest do dnia dzisiejszego).

Opis

Leśniczówka położona jest w pobliżu Skarpy Powsińskiej i Powsina, na wschodnim krańcu rezerwatu przyrody „Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego”, na wzniesieniu terenu. Wielobudynkowe gospodarstwo otoczone jest płotem z siatki, leśniczówka niskim płotem drewnianym. Wykonana jest z drewna, w konstrukcji zrębowej, szalowana poziomymi deskami, posadowiona na ceglanej podmurówce, z murowaną z cegły obustronnie tynkowaną dobudówką od strony północnej. Budynek rozplanowany na rzucie prostokąta, z werandami po stronie południowej i zachodniej, z wtórną dobudówką na planie prostokąta. Układ wnętrza szeregowy, dwutraktowy, pięcioosiowy. Bryła zwarta, jednokondygnacyjna z użytkowym poddaszem nakryta dachem naczółkowym o konstrukcji krokwiowo-jętkowej, z gankiem od strony południowej nakrytym dachem dwuspadowym, dobudówki pulpitowymi. Wszystkie dachy kryte eternitem.

Elewacje są w kolorze naturalnego drewna, z węgłami ozdobnie oszalowanymi pionowymi profilowanymi deskami. Frontowa elewacja jest symetryczna, pozostałe asymetryczne.

Wnętrze budynku przekształcone w nieznacznym stopniu. Ściany wewnętrzne są otynkowane i malowane farbami klejowymi, podłogi deskowe lub cementowe, sufit na belkach stropowych, częściowo zamknięty. Zachowany tradycyjny system ogniowy (kaflowe piece i kuchnie), ramowo-płycinowa stolarka drzwiowa i ościeżnicowa stolarka okienna. Na poddasze prowadzą drewniane schody policowe.

Obiekt dostępny jedynie po uprzednim umówieniu się z właścicielem.

oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 20-07-2017 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa Leśniczówka, oprac. Lesława Ciach, Warszawa 2010.
  • Marionowicz – Szczygieł A., Las Kabacki - 925 hektarów historii, natury i przyjemności..., http://www.haloursynow.pl/artykuly/las-kabacki-925-hektarow-historii-natury-i-przyjem,1576.htm

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: 1890 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rydzowa 1, Warszawa
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. Warszawa, gmina Warszawa
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy