Bibliografia

• Bosko J., Wojtkowski J.M. , Dziedzictwo historyczno-artystyczne Archidiecezji Warmińskiej. Zabytki ruchome, Olsztyn 2011, s. 213-214.
• Smoliński M., Zapomniane sanktuarium, „Spotkania z zabytkami”, 2002, nr 2.

Opis użytkownika

Wieś Tłokowo (niem. Lokau) znajduje się w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany. Kościół św Rocha położony jest wśród pól, między Tłokowem a Kramarzewem. Powstanie kościoła w tym miejscu wiąże się z miejscową legendą o znalezieniu w 1652 roku puszki z Najświętszym Sakramentem. W związku z tym wydarzeniem mieszkańcy Jezioran wybudowali w 1665 roku pierwotnie kaplicę ku czci Najświętszego Sakramentu, którą po epidemii dżumy na Warmii na pocz. XVIII wieku poświęcono św. Rochowi (patronowi chroniącemu od zarazy). Sanktuarium św. Rocha stało się miejscem licznych pielgrzymek, dołączając tym samym do grupy nowożytnych kościołów pielgrzymkowych na Warmii (obok Tłokowa były to jeszcze m.in. Święta Lipka, Krosno, Stoczek Klasztorny, Głotowo, Chwalęcin, Międzylesie). W 1750 roku do kościoła dostawiono wieżę (dziś już nieistniejącą). W 1790 roku kościół konsekrował biskup warmiński Ignacy Krasicki, a w 1877 roku miała miejsce przebudowa kościoła, w czasie której korpus nawowy został przedłużony w kierunku zachodnim (w miejscu wieży).

Kościół św. Rocha – orientowany, założony na rzucie wydłużonego prostokąta, jednoprzestrzenny, z małą, kwadratową kruchtą od zachodu oraz prostokątną, trójbocznie zamkniętą zakrystią na osi ściany wschodniej.

Budowla jest murowana z cegły, na kamiennym, odcinkami tynkowanym cokole, z detalem architektonicznym opracowanym w tynku (w postaci blend, lizen, obramień okiennych), uzupełnionym detalem ceglanym (gzyms kroksztynowy na ścianie zachodniej). Wykończone w tynku są dodatkowo elewacje zakrystii oraz szczyt wschodni korpusu nawowego. Ceglane ściany kościoła pokryte są dodatkowo zabarwionym na czerwono laserunkiem.

Bryła kościoła jest nakryta dachem dwuspadowym z dachówką ceramiczną esówką; osobne zadaszenia mają kruchta (dach dwuspadowy) oraz zakrystia (dach pięciopołaciowy).

Ściany podłużne kościoła są rytmicznie przeprute prostokątnymi oknami (po siedem otworów po stronie północnej i południowej); w ścianie wschodniej oraz szczycie wschodnim kościoła – niewielkie okienka o łuku odcinkowym; w ścianie zachodniej korpusu – dwa półkoliste okna w skrajnych osiach. Dodatkowe wejście do kościoła – poza kruchtą – znajduje się w ścianie południowej.

Elewacje kościoła są rozczłonkowane zdwojonymi lizeny na cokołach, umieszczonymi pomiędzy oknami, połączonymi od góry formą mocno uproszczonego, płaskiego belkowania. Podobna artykulacja jest na ścianie zachodniej kościoła, którą dodatkowo urozmaica ceglany gzyms kroksztynowy, powtórzony też w szczycie. Szczyt zachodni – o formie schodkowej, zwieńczony trójkątnym, ceglano-tynkowanym tympanonem, ozdobiony prostymi słupkami, przechodzącymi w sterczyny nakryte czterospadowymi daszkami, pomiędzy którymi znajdują się półkoliste blendy i biforyjne okna na osi środkowej. Kruchta wejściowa flankowana jest w narożnikach parą wysokich słupków (nawiązujących formą do sterczyn) i zwieńczona podobnie ceglano-tynkowanym tympanonem.

Wnętrze kościoła nakryte jest drewnianym stropem, wspartym na ażurowych kroksztynach.

Wyposażenie stanowią barokowo-klasycystyczne, jednorodne stylistycznie ołtarze z l. 70. XVIII w. z balustradami:

• ołtarz główny z obrazem św. Rocha wskrzeszającego umarłego i rzeźbami aniołów;
• ołtarz boczny lewy ze sceną Ukrzyżowania;
• ołtarz boczny prawy z obrazem św. Jana Chrzciciela;
• balustrady przed ołtarzami z 2 poł. XVIII w.;
• ambona z baldachimem z 2 poł. XVIII w.;
• chór muzyczny z 2 poł. XVIII w.;
• konfesjonały z przełomu XVIII i XIX w. i 1 poł. XIX w.;
• lichtarz cynowy z 1843 r.

Model 3D