park, Teresin-Gaj
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Neobarokowy pałac w Teresinie położony jest w rozległym parku krajobrazowym. Kompleks należy do najciekawszych i najpiękniejszych rezydencji ziemiańskich k. XIX w. na terenie Polski. Budynek pałacu stanowi przykład twórczości architektonicznej Françoisa Arveuf.

Historia

W 1. poł. XIX w. Teresin został własnością rodziny Epsteinów, która była jedną najbogatszych rodzin bankierskich w Królestwie Polskim. Pierwszy pałac został tutaj zbudowany prawdopodobnie ok. 1848 r. przez Adama Adolfa Loewego dla Hermana Epsteina, warszawskiego bankiera i pioniera przemysłu cukrowniczego. W tym samym czasie założono również park.

Syn Hermana, Mieczysław, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli finansjery warszawskiej, postanowił wznieść w Teresinie nową, imponującą rezydencję. W 1909 r. Mieczysław Epstein sprzedał Teresin księciu Władysławowi Druckiemu-Lubeckiemu. Nowy właściciel niedługo cieszył się posiadłością, gdyż w kwietniu 1913 r. został zamordowany. Jego postrzelone ciało znaleziono na terenie parku. O morderstwo oskarżono powinowatego ofiary, barona Jana Bispinga von Gallen, którego po kilkunastoletnim procesie ostatecznie uniewinniono. Majątek w Teresinie na mocy testamentu ojca odziedziczył Jan Drucki-Lubecki. Nowy dziedzic dokonał parcelacji gruntów i kilkanaście hektarów ziemi ofiarował o. Maksymilianowi Kolbemu pod budowę Niepokalanowa.

We wrześniu 1939 r., tuż po wybuchu II wojny światowej, nowym administratorem majątku został miejscowy ziemianin, a książę Jan Drucki-Lubecki wyjechał z Polski do USA. Obiekt szczęśliwie przetrwał działania wojenne, gdyż służył oficerom Luftwaffe za miejsce wypoczynku, polowań i nieformalnych spotkań.

Po 1945 r. majątek został upaństwowiony i umieszczono w nim ośrodek szkoleniowy Centralnego Związku Spółdzielni Rolniczych. W 1993 r. instytucję przekształcono w Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Po gruntownym remoncie i odrestaurowaniu pełni do dzisiaj funkcję ośrodka szkoleniowo-rehabilitacyjnego KRUS.

Opis

Wokół pałacu i oficyny rozciąga się rozległy park krajobrazowy z licznymi okazami starodrzewu. Występuje tu wiele gatunków drzew iglastych i liściastych, takich jak: kasztanowiec biały, świerk pospolity, topola, osika, lipa drobnolistna, klon, jałowiec, czy brzoza. Do najstarszych okazów drzewostanu należą: sosna zwyczajna (120-180 l.), tulipanowiec amerykański (80 l.), sosna wejmutka (120 l.) oraz wyjątkowe okazy dębu szypułkowego liczące po około 300-350 lat. W północnej części parku wkomponowano założenie wodne, utworzone z rozlewiska dwóch potoków. 

Obiekt dostępny.

Oprac. Bartłomiej Modrzewski, NID OTW, 28-07-2017 r.

Bibliografia

  • S. Ikonomow, A. Kurpis, M. Ładykowski, N. Najmowicz, Ewidencja parku w Teresinie, Warszawa 1977.
  • T. S. Jaroszewski, W. Baraniewski, Pałace i dwory w okolicach Warszawy, Warszawa 1992.
  • T. S. Jaroszewski, W. Baraniewski, Po pałacach i dworach Mazowsza. Przewodnik, część I, Warszawa 1997.
  • Katalog polskich zamków, pałaców i dworów, http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/3711/Teresin/, dostęp: 28.07.2017.
  • T. Krzyżak, Tajemnica śmierci księcia, http://www.uwazamrze.pl/artykul/999676/tajemnica-smierci-ksiecia, dostęp: 28.07.2017
  • P. Libicki, M. Libicki, Dwory i pałace wiejskie na Mazowszu, Poznań 2009.
  • H. Lisińska, T. Banaszek, Galeria pałacowa w Teresinie [karta ewidencyjna tzw. biała], 1991
  • H. Lisińska, T. Banaszek, Oficyna pałacowa w Teresinie [karta ewidencyjna tzw. biała], 1991.
  • H. Lisińska, T. Banaszek, Pałac w Teresinie [karta ewidencyjna tzw. biała], 1991.
  • Mazowsze. Serce Polski. Oficjalny portal turystyczny Mazowsza, http://mazowsze.travel/co-zwiedzic/zamki-palace-i-dwory/item/168-teresin, dostęp: 28.07.2017
  • M. Omilanowska, Polska. Pałace i dwory, Warszawa 2005.
  • J. Żabicki, Leksykon zabytków architektury Mazowsza i Podlasia, Warszawa 2010.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: park
  • Chronologia: poł. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Teresin-Gaj
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. sochaczewski, gmina Teresin
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy