Kościół ewangelicki pw. Salwatora, ob. Rzymskokatolicki pw. Imienia Marii, Szydłowiec Śląski
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół ewangelicki pw. Salwatora, ob. Rzymskokatolicki pw. Imienia Marii

Szydłowiec Śląski

photo

W kościele w Szydłowcu zachowało się jednolite, renesansowe wyposażenie o programie ikonograficznym typowym dla religii protestanckiej, w skład którego wchodzą ołtarz główny, ambona wsparta na rzeźbie Mojżesza i chrzcielnica. Ponadto w kościele znajdują się renesansowe płyty nagrobne. Niedaleko kościoła jeszcze w latach 50-tych XX wieku znajdował się XVII-wieczny dwór Pücklerów - obecnie zachowała się tylko brama prowadząca na teren dawnego założenia dworskiego, zaś w parku znajduje się jeden z najstarszych dębów szypułkowych na Opolszczyźnie zwany Dębem Pücklera, pod którym zobaczyć można głaz z inskrypcją upamiętniającą pojedynek, który, jak głosi legenda, miał miejsce w XVI wieku.

Historia

Pierwsze wzmianki o szydłowieckim kościele pochodzą z połowy XIV wieku. Była to świątynia katolicka pw. Maryi Matki Bożej. W XVI wieku wieś przeszła na własność protestanckiej rodziny Pücklerów. W latach 1616-17 dzięki staraniom właściciela Szydłowca, Hansa Pücklera i jego żony Heleny, rozebrany został stary kościół i zbudowany nowy, murowany. Budowniczym tej ewangelickiej świątyni był Antonio Rusco z Offen. Ponadto w pracowniach Hermanna Fischera (rzeźbiarza) i Caspara Winckler (malarza) zamówiono nowe wyposażenie: ołtarz, ambonę, chrzcielnicę i krucyfiks. Kościół otrzymał wezwanie Salwatora. W 1629 roku, na mocy edyktu restytucyjnego cesarza Ferdynanda II Habsburga, kościół został przejęty przez katolików. Ok. poł. XX wieku w świątyni urządzono kuźnię. W latach 60-tych kościół przechodzi pod opiekę parafii w Niemodlinie.

Opis

Kościół znajduje się pośrodku miejscowości, w połowie drogi z Niemodlina do Lewina Brzeskiego. Położony jest na działce zbliżonej do owalu, otoczony kamiennym murkiem z wejściem na osi. Świątynia jest orientowana, murowana z kamienia łamanego i cegły. Zbudowana została na planie prostokąta z niewielką, czworoboczną zakrystią (z lożą na piętrze) przy północnym boku prezbiterium i wtopioną w korpus wieżą znajdującą przy zachodnim krańcu. Elewacje są gładko otynkowane z otworami okiennymi nawy zamkniętymi łukiem pełnym, w opaskach oraz prostokątnym otworem wejściowym na osi i zróżnicowanymi oknami w partii wieży (ostrołukowe, zamknięte odcinkiem łuku i prostokątne). W elewację wieży, tuż ponad drzwiami wejściowymi wmurowana została tablica erekcyjna z inskrypcją i herbami Pücklerów i Odrowąż. Kościół nakryty jest dachem siodłowym z połacią dachu przechodzącą na zakrystię. Wieża zwieńczona jest wydatnym gzymsem koronującym i nakryta daszkiem namiotowym. Wnętrze kościoła nakryte jest sklepieniem kolebkowym z lunetami ze stiukową dekoracją w formie wałków, ściany zaś artykułowane są pilastrami. Nad zakrystią znajduje się loża kolatorska otwarta do wnętrza arkadą o łuku spłaszczonym. Po zachodniej stronie kościoła mieści się chór muzyczny. Głównym elementem wystroju wnętrza jest trójkondygnacyjny ołtarz główny wykonany przez Hermanna Fischera i Caspra Wincklera (1616 - inskrypcja z tyłu ołtarza) z typowym dla sztuki protestanckiej programem ikonograficznym (predella: scena Ostatniej Wieczerzy, w retabulum kolejno płaskorzeźby ze scenami Ukrzyżowania i Zmartwychwstania oraz w zwieńczeniu Wniebowstąpienia) i rzeźbami czterech proroków. Wystroju świątyni dopełniają pochodzące z tego samego warsztatu ambona z koszem wspartym na rzeźbie Mojżesza z tablicami dekalogu oraz chrzcielnica z płaskorzeźbionymi scenami z życia Jezusa i krucyfiks. Ponadto w ściany nawy wmurowane są renesansowe płyty nagrobne, w tym z przedstawieniami dzieci, a na drzwiach prowadzących do zakrystii zachowały się antaba i okucia wokół zamka z przedstawieniem św. Jerzego walczącego ze smokiem.

Zabytek dostępny. Podlega parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Niemodlinie

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 21.01.2015 r.

 

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 8: Powiat niemodliński, red. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1962, s. 49-51.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, t. 4: Die Kunstdenkmäler des Reg. Bezirks Oppeln, Breslau 1892, s. 213-215.
  • Treści i funkcje ideowe sztuki śląskiej reformacji 1520-1650, J. Harasimowicz, Wrocław 1986

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1616-1617
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Szydłowiec Śląski
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. opolski, gmina Niemodlin - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy