Zespół poczty, Szczuczyn
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Jeden z nielicznych w województwie podlaskim przykładów budynków użyteczności publicznej o zachowanym architektonicznym wyrazie z pocz. XIX w. oraz zachowanym układzie budynków (podobieństwo do zespołów pocztowych w Augustowie i Miastkowie). Zachowana niezmienne od dwustu lat funkcja. Poczta szczuczyńska ściśle powtarza projekt wzorcowy zarówno w rozplanowaniu budynków jak i ich dekoracji architektonicznej z charakterystycznymi boniami wokół otworów i na narożach.

Historia

Miarą rozwoju Szczuczyna jest powstanie ok. 1800 r. Nowego Miasta na terenach położonych na pn. od miasta lokacyjnego. Zabudowania Nowego Miasta rozciągnęły się wzdłuż drogi do Prus i Grajewa, na pn. ukształtowano Rynek Nowego Miasta, Główną ulicę (ob. Kilińskiego) założono jako szeroką aleję. Około 1824 r. Rynek Nowego Miasta zabudowano zespołem budynków pocztowych, wzniesionych wg projektu wzorcowego dla mniejszej poczthalterii klasy II-ej, opracowanego przez Dyrekcję Generalną Dróg i Mostów Królestwa Polskiego. Trzy budynki zlokalizowano na wspólnej działce, ogrodzonej, prowadziły do niej dwa wjazdy. Zajazd pocztowy był na osi traktu, skręcającego tu pod kątem prostym na wsch. Wokół ogrodzenia zaprojektowano tzw. ogród owocowy poczthalterii. Budynek główny tzw. dom pocztowy mieścił „ekspedycję” oraz „kancelaryę”, a także pokoje dla podróżnych i mieszkanie poczthaltera. W bocznych oficynach ulokowano stajnie i wozownie. Zapewne dziełem późniejszej przebudowy jest przybudówka przy pn. ścianie domu pocztowego. Po 1945 r. przebudowano wnętrza, generalny remont w 1993.

Opis

Zespół poczty usytuowany jest w pn.-zach. części miasta, na osi d. traktu petersburskiego, ob. drogi krajowej. Budynek główny ustawiony kalenicowo, oficyny szczytem do drogi. Trzy budynki ustawione w podkowę otaczają prostokątny dziedziniec.

Klasycyzm. Zespół składa się z trzech budynków, wszystkie trzy na planach prostokątów połączone są ze sobą bramkami, teren jest ogrodzony. Tereny d. ogrodu owocowego wokół oficyn obsiane trawą. Budynki murowane z cegły, tynkowane, parterowe, kryte wysokimi czterospadowymi dachami. Naroża, przęsła środkowe, otwory okienne zaakcentowane boniowaniem, gzymsy wieńczące profilowane.

Zabytek dostępny.

Oprac. Iwona Górska, OT NID Białystok, 14-10-2014 r.

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. IX: Województwo łomżyńskie, z. 3: Kolno, Grajewo i okolice, oprac. Kałamajska-Saeed M., Warszawa 1988, s. 52.
  • Czapska A., Rozwój i architektura Szczuczyna, [w:] Rocznik Białostocki, t. X, Warszawa 1971, s. 179-180.
  • Nicewicz Cz., Województwo łomżyńskie, przewodnik, Łomża 1991, s. 48.
  • Szczuczyn, woj. Łomżyńskie. Studium historyczno-urbanistyczne do planu zagospodarowania przestrzennego miasta opracowane na zlecenie WKZ w Białymstoku, opr. J. Kubiak, Warszawa 1976, mps PPKZ, w zbiorach Narodowego Instytutu Dziedzictwa OT w Białymstoku, s. 37-39.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 1. poł. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kilińskiego 61, 61a, 61b, Szczuczyn
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. grajewski, gmina Szczuczyn - miasto
  • Właściciel praw do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy