Zamek, Szaflary
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Średniowieczny zamek wzniesiono na wapiennym występie skalnym, którego północne i wschodnie zbocza tworzą pionowe urwisko. Obecnie stoi tu letniskowy dom, nawiązujący w znacznej mierze do formy murowanego pawilonu, wzniesionego przy końcu XIX w. przez Uznańskich, ówczesnych właścicieli Szaflar.

Historia

Początki zamku nie zostały wyjaśnione do końca. Pierwotnie obszar Podhala stanowił własność monarszą, którą Henryk Brodaty nadał w r. 1234 wojewodzie krakowskiemu Teodorowi Gryficie. Trudności związane z zagospodarowaniem uzyskanego kompleksu dóbr ziemskich skłoniły Teodora do sprowadzenia z Jędrzejowa cystersów i osadzenia ich w pobliskim Ludźmierzu. Im to właśnie przypisywał Jan Długosz fundację warownej budowli w Szaflarach. Wiadomość ta jest podawana przez niektórych historyków w wątpliwość. Istnienie zamku szaflarskiego poświadczają źródła w r. 1338. Wspomniano wówczas tutejszego burgrabiego Piotra ze Słupi, tytułowanego w dokumencie kasztelanem. Treść przekazu świadczy, iż Szaflary zostały przyłączone do dóbr królewskich. Później zamek pozostawał w rękach dzierżawców, m.in. Ratułdów, Pieniążków i Komorowskich. Kres jego funkcjonowania przypadł na przełom XV/XVI w.

Opis

Badania umożliwiły odsłonięcie kamiennego muru obwodowego, wzniesionego na krawędziach skalistego wzgórza. Wejście do zamku prowadziło od zachodu, przez most przerzucony nad głęboką fosą, odcinającą cypel od wyżynnego zaplecza. Niezbyt jasno rysuje się program wewnętrznej zabudowy. Być może ograniczał się do wieży mieszkalnej na planie kwadratu, posadowionej na środku cypla. Na jej fundamentach wznieśli Uznańscy w XIX w. pawilon. Pozostałe budowle średniowieczne, przylegające do muru obwodowego, mogły być drewniane. W świetle wyników dotychczasowych badań można przypuszczać, że warowne założenie w Szaflarach zaczęto wznosić w drugiej połowie XIII w., raczej przy końcu tego stulecia. Nadal pozostaje otwarta sprawa ustalenia fundatora zamku. Najprawdopodobniej wznieśli go cystersi.

Obiekt w posiadaniu prywatnym, dostęp ograniczony.

Oprac. Stanisław Kołodziejski, OT NID w Krakowie, 26.10.2014 r.

Bibliografia

  • Gotkiewicz M., Na Pustej Skale w Szaflarach, „Wierchy”, 30: 1961 (1962), s. 256-260.
  • Wałowy A., Materiały z badań archeologicznych na średniowiecznym zameczku w Szaflarach, pow. Nowy Targ, „Materiały Archeologiczne”, t. II, 1960, s. 295-332.
  • Dobrzański Saba J., Ku początkom zamków w Karpatach polskich (Szaflary i Czorsztyn w Kotlinie Nowotarskiej), „Acta Archaeologica Carpathica”, t. XI, 1969, z. 1, s. 17-35.
  • Kajzer L., Kołodziejski S., Salm J., Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001, s. 473.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: koniec XIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Szaflary
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. nowotarski, gmina Szaflary
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy