Grodzisko, Stare Skoszewy
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Grodzisko stanowi przykład grodziska pierścieniowatego wykorzystanego dla wzniesienia nowożytnego dworu.

Usytuowanie i opis

Stanowisko zlokalizowane jest na cyplu wysoczyzny górującym od wschodu nad pradoliną, którą dziś płynie rzeka Moszczenica. Z kolei od południowego-wschodu bezpośrednio przy granicy stanowiska przebiega droga łączącą Nowosolną z Niesułkowem, zaś w odległości ok. 300 m na północny-wschód od niego wznosi się kościół par.

Grodzisko zajmuje powierzchnię ok. 1 ha, na której obrzeżu częściowo zachowały się wysokie na ok. 3-4 m wały. Zostały one zniwelowane od północy i południa tak, iż zachowały się ich dwa odcinki: niższy długi na ok. 40 i wyższy mający ok. 105 m długości, zamykający półkoliście płaski majdan mierzący ok. 60 x 140 m. Obiekt w części poddany jest uprawom rolnym.

Historia

Miejscowość Stare Skoszewy występuje w źródłach pisanych począwszy od 1386 r. i przez cały czas pozostaje własnością prywatną. U schyłku średniowiecza miejscowość ta stanowiła ośrodek wielowioskowego klucza Strykowskich, Warszyckich i Duninów, a już w czasach nowożytnych należącego do Skoszewskich, h. Abdank. W 1426 r. z inicjatywy Piotra Tłuka ze Strykowa doszło do lokacji miasta Skoszewy na prawie niemieckim.

Gród powstał na przełomie IX i X w. i funkcjonował do XIII w. Później na jego reliktach ulokowano obronny zespół dworski. Na obecnym etapie badań niemożliwe jest wskazanie fundatora tego ostatniego założenia.

Stan i wyniki badań

Obiekt do obiegu publicznego wprowadził w 1939 r. Jan Dylik. Na pocz. lat. 80. XX w. Ryszard Grygiel i Mieczysław Góra działający w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski przeprowadzili tu badania powierzchniowe. Z kolei w latach 1989-1994 pod kierownictwem Aldony Chmielowskiej i Mieczysława Góry z Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi zrealizowane zostały badania wykopaliskowe. Stwierdzono, iż mniejszy wał to wydma, zaś wyższy posiadał bliżej niezidentyfikowane konstrukcje drewniane, umocnione kamieniami. Kamienna ława zabezpieczała też wewnętrzny stok wału, a zewnętrzny umacniał gliniano-kamienny płaszcz. Natomiast na majdanie natrafiono na kilkanaście jam, z których część uznano za pozostałości późnośredniowiecznych i nowożytnych chat. W trakcie kolejnych badań prowadzonych w 2013 r. tym razem metodami nieinwazyjnymi (badania powierzchniowe, geofizycznych, geomorfologiczne i fosforowe uzupełnione analizy Numerycznych Modeli Terenu sporządzonych na podstawie pomiarów LiDAR oraz analizy zdjęć lotniczych) przez Jerzego Sikorę, Piotra Wronieckiego, Piotra Krzysztofa Kittela, Łukasza Trzcińskiego i Wiesław Stępienia na majdanie zidentyfikowano ślady będące zapewne pozostałościami po późnośredniowiecznym i nowożytnym dworze. natomiast w odległości ok. 130-170 m od północno-zachodniego skraju grodziska w oparciu o zidentyfikowano owalny (mierzący 38 x 45 m) obiekt będącego być może reliktem drugiego wczesnośredniowiecznego grodziska lub późnośredniowiecznej siedziby rycerskiej o formie tzw. gródka stożkowatego.

Zabytek dostępny.

Oprac. Janusz Pietrzak, 21.12.2014 r.

Bibliografia

  • Chmielowska A., Skoszewy Stare, gm. Nowosolna, woj. łódzkie, St. 1, AZP: 64-53/1, „Informator Archeologiczny”, Badania rok 1990, Warszawa 1994, s. 109.
  • Chmielowska A., Skoszewy Stare, st. 1, gm. Nowosolna, woj. łódzkie, AZP: 64-53/-, „Informator Archeologiczny”, Badania rok 1991, Warszawa 1997, s. 104.
  • Góra M., Wyniki badań wykopaliskowych grodziska w Skoszewach Starych, gmina Nowosolna, województwo łódzkie, „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi”, Seria Archeologiczna, 2004-2007, nr 43, s. 273-399.
  • Góra M., Skoszewy Stare, st. 1, woj. łódzkie, AZP: 64-53/1, „Informator Archeologiczny”, Badania rok 1989, Warszawa 1993, s. 74.
  • Kajzer L., Studia nad świeckim budownictwem obronnym łęczyckiego w XIII XVII wieku, Łódź 1980 („Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Archaeologica, nr 1).
  • Kajzer L., O budownictwie obronnym województwa łęczyckiego w późnym średniowieczu i czasach nowożytnych - w piętnaście lat później, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Archaeologica, 1996, nr 20, s. 111-121.
  • Kajzer L., Zamki i dwory obronne w Polsce Centralnej, Warszawa 2004.
  • Marciniak-Kajzer, Średniowieczny dwór rycerski w Polsce. Studium archeologiczne, Łódź 2011.
  • Sikora J., Wroniecki P., Kittel P. K., Trzciński Ł, Stępień W., Garas M., Grody wczesnośredniowieczne w Polsce centralnej. Skoszewy, http://snap.uni.lodz.pl/grody/skoszewy/
  • Wesołek P., Małe założenia obronne pogranicza Łęczyckiego i Mazowsza w świetle nowych badań, niepublikowana praca magisterska, Łódź 1992, mps w archiwum Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego w Łodzi.
  • Zajączkowski S., Zajączkowski S. M., Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do roku 1400, cz. 2, Łódź 1970.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: grodzisko
  • Chronologia: IX/X w. - XIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Stare Skoszewy
  • Lokalizacja: woj. łódzkie, pow. łódzki wschodni, gmina Nowosolna
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy