Spichlerz, Stara Dąbrowa
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Neogotycki spichlerz o oryginalnej bryle przypominającej budynek mieszkalno-obronny z bogatą dekoracją architektoniczną elewacji i wielobocznymi wieżyczkami na narożach, analogiczny do oficyny mieszkalnej należącej do zespołu pałacowego w pobliskim Gościeszynie.

Historia

Folwark w Starej Dąbrowie należał do pobliskiego majątku Gościeszyn (ok. 2 km na wsch.), którego właścicielami byli Kurnatowscy. Spichlerz został wzniesiony w 2. poł. XIX w., najprawdopodobniej w 1873 r., jako element zespołu zabudowań folwarcznych. Autor projektu spichlerza jest nieznany. Budynek jest analogiczny do oficyny mieszkalnej należącej do zespołu pałacowego w Gościeszynie.

W 1945 r. majątek uległ parcelacji, a na terenie folwarku w Starej Dąbrowie zostało utworzone PGR Obra. W 1982 r. odnowiono elewacje spichlerza i położono nowe dachówki. Po 1989 r. zabudowania stały się własnością prywatnego gospodarstwa rolnego.

Opis

Stara Dąbrowa jest oddalona o ok. 5 km na pd. wsch. od Wolsztyna. Folwark jest położony w pn. części wsi, przy skrzyżowaniu lokalnych dróg prowadzących przez Starą Dąbrowę z Wolsztyna (z pn.-zach.), Starego Widzimia (z zach.) i Nowego Widzimia (z pd. zach.) dalej na wsch. przez Gościeszyn do Wielichowa oraz z Tłok (pn.) do Nowej Dąbrowy (pd.).

Spichlerz znajduje się w pn. części podwórza folwarcznego o kształcie odwróconej litery L, przy drodze do Gościeszyna. Od wsch. przylega do jednego z powiązanych ze sobą budynków gospodarczych, od zach. jest połączony z fragmentem muru, otaczającego folwark.

Neogotycki budynek spichlerza został wzniesiony na rzucie prostokąta z ośmiobocznymi wieżyczkami na narożach. Bryła jest prostopadłościenna, trójkondygnacyjna z użytkowym poddaszem i z wyższymi ośmiobocznymi wieżyczkami na narożach, nakryta dachem dwuspadowym.

Spichlerz jest murowany z cegły, najprawdopodobniej na kamiennym fundamencie. Dach jest pokryty ceramiczną dachówką karpiówką. Strop nad kondygnacją przyziemia jest ceramiczny. Na wyższych kondygnacjach stropy są drewniane belkowe.

Wszystkie elewacje są otynkowane, wsparte na wysokim kamiennym cokole, ujęte narożnymi, ośmiobocznymi wieżyczkami zwieńczonymi krenelażami i posiadają bogatą dekorację neogotycką złożoną z form: ostrołuków, blend, laskowania, płytkich pseudoszkarp z ostrołukowymi niszami w dwóch kondygnacjach na czołach, które rozczłonkowują dłuższe elewacje, geometrycznych fryzów i gzymsów. W elewacji pd., na osi środkowej znajdują się otwory drzwiowe w trzech kondygnacjach i poddaszu, zamknięte drewnianymi wrotami.

Dostęp do zabytku ograniczony. Spichlerz jest dostępny jedynie z zewnątrz.

oprac. Anna Dyszkant, OT NID w Poznaniu, 11-02-2016 r.

Bibliografia

  • Architektura niedostrzegana. Budownictwo folwarczne Wielkopolski, pod red. Teresy Jakimowicz, Poznań 1994, il. 94.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. V: Województwo poznańskie, z. 28: Powiat wolsztyński, oprac. T. Ruszczyńska, A. Sławska, Warszawa 1970, s. 3.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek gospodarczy
  • Chronologia: 1873 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Stara Dąbrowa 2
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. wolsztyński, gmina Wolsztyn - obszar wiejski
  • Właściciel praw do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy