Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, Rudawa
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych

Rudawa

photo

Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych w Rudawie zaliczany jest do najcenniejszych zabytków w Małopolsce. Wielowiekowy patronat Kapituły Krakowskiej sprawił, że zmieniająca się architektura świątyni zachowała wysoki poziom artystyczny, a wyposażenie było stale wzbogacane o liczne dzieła, których poziom nie odbiega od najlepszych dokonań sztuki krakowskiej.

Historia

Gotycki, orientowany, murowany z cegły kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych w Rudawie został zbudowany w miejscu starszego (o tradycji z XII w., ofiarowany Kapitule Katedralnej Krakowskiej) w kilku fazach. Wczesnogotyckie, prostokątne prezbiterium murowane z cegły o wątku wendyjskim ze skromnym detalem zostało zbudowane ok. 1300 r. Zapewne na przełomie XV i XVI w. został wzniesiony jednonawowy, późnogotycki korpus z kruchtą od zachodu, nad którą nadbudowano w 1541 r. drewnianą wieżę o konstrukcji słupowej. W 1614 r. powstał malowany, manierystyczny fryz we wnętrzu korpusu, ok. 1631 r. zbudowano od południa manierystyczną, dwukondygnacyjną kruchtę z kopułową kaplicą ponad przedsionkiem. W 1868 r. według projektu architekta Feliksa Księżarskiego została powiększona zakrystia, z XIX w. pochodzą także pozorne drewniane sklepienia (w prezbiterium krzyżowo-żebrowe). Przed 1783 r. cmentarz przykościelny został otoczony murem kamiennym, w którego obwodzie znalazła się (w narożniku) kwadratowa kostnica, brama wjazdowa i nowsza dzwonnica karawanowa nadbudowana na murze.

Opis

Świątynia stoi na wzniesieniu w środku wsi, kilkadziesiąt metrów na północny-zachód od rynku i otoczona jest kamiennym murem. Jest budowlą orientowaną, wielostylową. Najstarsze ceglane wczesnogotyckie prezbiterium opięte jest lizenami i przykryte drewnianym krzyżowo-żebrowym sklepieniem pozornym i dachem dwuspadowym. Późnogotycka nawa nakryta została stropem i dachem dwuspadowym, który wieńczy wieżyczka na sygnaturkę. Kaplica ponad kruchtą południową jest nakryta kopułą z latarnią, przy kaplicy stoi półkoliście wstępująca wieżyczka schodowa. Do zakrystii przylegającej od północy do prezbiterium prowadzą drzwi okute skośną kratą obwiedzione ostrołukowym portalem. Niska wieża drewniana z nadwieszoną izbicą, nadbudowana nad zachodnią kruchtą wykazuje tradycyjne cechy obronne średniowiecznego systemu wieżowego. We wnętrzu zachowały się relikty dwóch warstw gotyckiej polichromii z 2. połowy XIV w. i z 1476 r. oraz w arkadzie tęczowej gotycki krucyfiks z początku XV w. W wystroju manierystycznym z początku XVII w. i późnobarokowym z XVIII w. wyróżnia się tablicowy, gotycki obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z ok. 1450 r., otoczony miejscowym kultem i umieszczony w ołtarzu głównym.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Woźniak, OT NID w Krakowie, 05.08.2014 r.

Bibliografia

  • Bogdanowski J., Sztuka obronna, Kraków 1993.
  • Dyba O., Majka M., Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, t. 18, cz. 2, Województwo krakowskie, Warszawa 1995.
  • Hapanowicz P., Piwowarski S., Monografia Gminy Zabierzów, Zabierzów, 2009.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. 1, Województwo krakowskie, z. 6, Powiat krakowski, Warszawa 1951.
  • Kornecki M., Sztuka Sakralna, Kraków 1993.
  • Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa, 2013.
  • Ziarkowski D., Kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych w Rudawie, Kraków, 2013.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: ok. 1300 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rudawa 65
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. krakowski, gmina Zabierzów
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy