Gródek stożkowaty, Romualdów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Gródek stożkowaty w Romualdowie jest cennym źródłem do badań średniowiecznych i wczesnonowożytnych feudalnych siedzib obronnych w Polsce.

Usytuowanie i opis

Grodzisko zwane „Szwedzkimi Okopami” lub „Krajewską Górką” znajduje ok. 830 m na północny - wschód od centrum wsi Romualdów. Powstało pośród podmokłych łąk, mających utrudniać dostęp do niego. Grodzisko ma kształt ściętego stożka otoczonego fosą. Średnica nasypu u podstawy wynosi ok. 40 m, a jego wysokość 4,5 m. Szerokość fosy dochodzi do 4 m. Grodzisko otaczają łąki i pola uprawne, sam zabytek jest obecnie nieużytkiem.

Historia

Gródek strażniczy przekształcony później prawdopodobnie w rezydencję obronną był własnością rodziny Duninów h. Łabędź. Mógł spełniać rolę strażnicy lub komory celnej na drodze ze Skrzynna na północ do Pilicy. Zaplecze obiektu stanowiła pobliska wieś Krajów. W wieku XVII w. wzniesiono tam dwór, który zapewne przejął funkcje obronnej siedziby rycerskiej w Romualdowie.

Na podstawie wyników badań G. Kotkowski datuje funkcjonowanie gródka strażniczego na 2 poł. XIII - 1 poł. XIV w., zaś obronnego dworu drewnianego na XVI/XVII - XVII w.

Stan i wyniki badań

Grodzisko w Romualdowie znane było już w pierwszych latach XX w. Badacze od początku przypisywali stanowisko do miejscowości Krajów i do dzisiaj funkcjonuje ono w literaturze i dokumentacji konserwatorskiej jako grodzisko w Krajowie. Pierwsze badania powierzchniowe i inwentaryzacyjne przeprowadzono w roku 1938. Wykopaliska sondażowe pod kierownictwem G. Kotkowskiego odbyły się czterdzieści lat później. W roku 2001 stanowisko zostało zarejestrowane w trakcie badań powierzchniowych Archeologicznego Zdjęcia Polski.

W roku 1978 wykopy sondażowe założono w centrum i na krawędzi stożkowatego nasypu. Odsłonięto pozostałości drewniano - ziemnej konstrukcji wału z przekładką z gliny oraz nieliczne zabytki ruchome z obydwu faz funkcjonowania grodu. Ustalono także, że budowę dworu z fazy drugiej poprzedziło podwyższenie nasypu grodziska.

Grodzisko położone jest na gruntach prywatnych na północ od Romualdowa pomiędzy dwoma strumieniami. Ok. 150 m na południe od stanowiska biegnie droga gruntowa.

Oprac. Agnieszka Oniszczuk, OT NID w Warszawie, 13.10.2014 r.

Bibliografia

  • Cieślak-Kopyt M. Micke I., Skubicha E., Twardowski W., Radomskie - alfabet wykopalisk. Przewodnik archeologiczny, Radom 2004, s. 79.
  • Gąssowski J., Cmentarzysko w Końskich na tle zagadnienia południowej granicy Mazowsza we wczesnym średniowieczu, [w:] Materiały wczesnośredniowieczne, t. II (1950), Warszawa 1952, s. 93.
  • Gąssowski J., Kempisty A., Przewodnik archeologiczny po Polsce, Wrocław 1973, s. 38.
  • Nierychlewska A., Budownictwo obronne powiatu radomskiego w okresie od XIII do XVIII wieku, Radom 2002, s. 165-167.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: grodzisko
  • Chronologia: 2 poł. XIII – 1 poł. XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Romualdów
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. przysuski, gmina Wieniawa
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy