Grodzisko, Rogów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Grodzisko we wsi Rogów (dawniej Gierów) jest dobrze zachowanym reliktem średniowiecznego umocnienia obronnego, być może użytkowanego przez Ślężan lub Opolan. Zlokalizowane jest w strefie tzw. Przesieki Śląskiej.

Ustytuowanie i opis

Grodzisko zlokalizowane jest na południowo-zachodnim łagodnym stoku wzniesienia wynoszącego się ponad okoliczne łąki, zapewne w średniowieczu podmokłe, około 700 m na zachód od zachodniego krańca wsi Gierów, w lesie. Grodzisko zostało naruszone w latach 30-tych XX wieku budową szosy prowadzącej z Grodkowa przez Henryków do Ząbkowic Śląskich i Niemczy oraz przez użytkowaną na początku XX wieku piaskownię usytuowaną w części wschodniej obiektu. W rzucie poziomym grodzisko ma kształt owalu o wymiarach około 80x160 m, o powierzchni około 6 ha. Wały i fosy najokazalej prezentują się w części południowej i zachodniej obiektu. Od strony północnej brak śladów urządzeń obronnych. Ochronę zapewne stanowiła szeroka podmokła dolina lokalnego cieku, ale być może mogły one zostać zniszczone przez prowadzoną prze wiele lat intensywną gospodarkę leśną. Od zachodu i południa czytelnie rysuje się linia podwójnych wałów i fos. Natomiast w części wschodniej i północno-wschodniej grodzisko otoczone było pojedynczą linią umocnień: fosa i wał. Szerokość wałów u podstawy waha się od 3 do około 15 m, a ich wysokość od 0,5 do 2,5 m. Szerokość rowów wynosi około 7-8 m. Obecnie wyżej opisany układ czytelnie rysuje się w terenie, cały porośnięty jest drzewami i krzewami, a w okresie wiosennym część fos południowych podtopionych jest wodą.

Historia

Dotychczasowe badania sondażowe pozwoliły na wstępne określenie chronologii obiektu na stulecia: IX-X i X-XII. Nie określiły jednak funkcji grodziska.

Stan i wyniki badań

Grodzisko znane jest archeologom i lokalnym historykom od końca XIX wieku. Wówczas rozpoznanie wykonał O. Vug. Przez kolejne lata prowadzono liczne badania powierzchniowe i weryfikacyjne. W latach 1958 i 1960 rozpoznanie grodziska przeprowadzili J. Kaźmierczyk i K. Macewicz. W 1967 roku M. Rogińska wykonała pierwsze pomiary obiektu, a w 1969 roku Z. Bagniewski przeprowadził badania sondażowe. Znalazł on kilkadziesiąt fragmentów naczyń. W wyniku tych badań przyjął, że grodzisko było użytkowane w X-XII wieku. Ponieważ potwierdził on istnienie nikłej warstwy kulturowej, przyjęto, ze grodzisko było krótko użytkowane. W 2014 roku badania sondażowe grodziska prowadził K. Jaworski. Celem tych badań było dokładniejsze rozpoznanie obiektu, tak pod względem rozplanowania, jego budowy, jak i ściślejsze określenie czasu jego użytkowania. Stan zachowania grodziska dobry. W 1989 roku wykonano plan warstwicowy grodziska. Czy jest to gród – siedziba ówczesnego lokalnego pana, czy jeden z grodów Opolan lub Ślężan, nie wiadomo. A może było grodem schronieniowym (refugialnym) jednego z tych plemion? Na pewno jest warownią na zachodniej krawędzi tzw. Przesieki Śląskiej. Należałoby wykonać szersze badania rozpoznawcze tego obiektu. Jest to jeden z największych obiektów znanych z okresu wczesnośredniowiecznego (X-XII wiek). Zlokalizowane w strefie granicznej między plemionami Ślężan i Opolan, mogło być wykorzystywane przez ludność z okolicznych osad należących do jednego z w/w plemion, w wypadku zagrożenia.

Grodzisko położone jest na gruntach Lasów Państwowych. Obiekt przecięty jest po linii północ -południe drogą wojewódzką wiodącą z Grodkowa do Ząbkowic Śląskich i Niemczy, około 700 m na zachód od wsi Gierów, blisko krawędzi lasu.

Oprac. Krzysztof Spychała, 14.12.2014 r.



Bibliografia

  • Vug O., Schlesische Heidenschanzen ihre Erbauer und die Handelstrassen der Alten, 1890, s.131, s.270-271, ryc.21 (jako Geuhrau);
  • Hellmich M., Schlesische Wehranlagen, [w:] Altschlesien, t.3, 1930, s.47 21 (jako Geuhrau);
  • Kozłowska W., Wczesnośredniowieczne grody woj. opolskiego na tle warunków fizjograficzno - gospodarczych, [w:] Kwartalnik Opolski, t.1, 1956, poz.63 (jako Gierów);
  • Kaźmierczyk J., Sprawozdanie z weryfikacji wczesnośredniowiecznych i średniowiecznych grodzisk na terenie woj. opolskiego w 1960 roku [w:] Ślaskie Sprawozdania Archeologiczne, 1960, t.3, s.35 (jako Gierów);
  • Rogińska M., Sprawozdanie z inwentaryzacji grodzisk, [w:] Terenowe badania archeologiczne na Opolszczyźnie, 1967, s.45 (jako Gierów);
  • Bagniewski Z., Sprawozdanie z badań sondażowych na grodziskach w Strzegowie i Gierowie, pow. Grodków, [w:] Terenowe badania archeologiczne na Opolszczyźnie rok 1969, 1969, s.38-39 (jako Gierów);
  • Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, 1977, s.126-129 (jako Gierów);
  • Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu teczka nr A-52/66 oraz Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego Rogów nr 2, AZP 89-30/38;
  • Wojewódzkie Archiwum Państwowe we Wrocławiu, akta zespołu Wydział Samorządowy Prowincji Śląskiej we Wrocławiu, teczka Geuhrau;
  • Archiwum Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, teczka Geuhrau.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: grodzisko
  • Chronologia: IX-XII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rogów
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. brzeski, gmina Grodków - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy